Áèðæàé
Ãîðîä
|
Áè́ðæàé[2] (ëèò. Biržai, ïîëüñê. Birże, ðóñ. Áèðæè,[3] Áèðæå[4]) â ãîðîä íà ñåâåðå Ëèòâû. Àäìèíèñòðàòèâíûé öåíòð ñàìîóïðàâëåíèÿ Áèðæàéñêîãî ðàéîíà, Øèâåðíñêîãî è Áèðæàéñêîãî ãîðîäñêîãî ñòàðîñòâ. Òàêæå ÿâëÿåòñÿ öåíòðîì Áèæàéñêîãî äåêàíàòà è ïðèõîäà, è ìåñòîì ðàñïîëîæåíèÿ äèðåêöèè Áèðæàéñêîãî ðåãèîíàëüíîãî ïàðêà.
Ñîäåðæàíèå |
[ïðàâèòü] Ãåîãðàôèÿ
Ðàñïîëîæåí â 201 êì ê ñåâåðó îò Âèëüíþñà, íåäàëåêî îò ãðàíèöû ñ Ëàòâèåé, ó îçåðà Øèðâåíà (ëèò. Širvėna), íà ðåêàõ Àïàùÿ (ëèò. Apaščia) è Àãëóîíà (ëèò. Agluona). Êîíå÷íàÿ ñòàíöèÿ æåëåçíîäîðîæíîé âåòêè îò Ïàíåâåæèñà (67 êì; ïðîëîæåíà â 1938).
[ïðàâèòü] Íàñåëåíèå
 1858 íàñ÷èòûâàëîñü îê. 2 700 ÷åëîâåê, â 1897 â 4 413, â 1968 êîëè÷åñòâî æèòåëåé ïðåâûñèëî 10 òûñ.  2005 íàñ÷èòûâàëîñü 14 999 æèòåëåé.
 |
|||||||
| 1823 ã. | 1858 ã.[5] | 1891 ã.[3] | 1897 ã.ïåð. | 1923 ã.ïåð. | 1931 ã. | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2000 | 2682 | 3000 | 4413 | 5315 | 5705 | ||
| 1939 ã. | 1959 ã.ïåð. | 1964 ã.[6] | 1970 ã.ïåð. | 1975 ã.[7] | 1976 ã.[8] | ||
| 8281 | 8624 | 9400 | 11 160 | 13 400 | 13 700 | ||
| 1979 ã.ïåð. | 1989 ã.ïåð. | 2001 ã.ïåð.[9] | 2010 ã.[1] | 2011 ã.[1] | - | ||
| 14 401 | 15 907 | 15 262 | 14 276 | 13 762 | - | ||
|
|||||||
[ïðàâèòü] Íàçâàíèå
Ïî îäíîé âåðñèè, íàçâàíèå ñâÿçàíî ñ ëèòîâñêèì íàçâàíèåì áåð¸çû (ëèò. beržas), ïîñêîëüêó ïîñåëåíèå áûëî îñíîâàíî â áîëüøîì áåðåçíÿêå. Ïî äðóãîé âåðñèè, íàçâàíèå îáÿçàíî ñëîâó (ëèò. biržė), îçíà÷àþùåìó ïîðóáêó, ó÷àñòîê âûðóáëåííîãî ëåñà.
[ïðàâèòü] Èñòîðèÿ
Ïåðâîå óïîìèíàíèå ìåñòíîñòè â ïèñüìåííûõ èñòî÷íèêàõ îòíîñèòñÿ ê 1455, êîãäà Êàçèìèð ßãåëëîí ïîäàðèë ëåæàùèå çäåñü çåìëè îäíîìó èç Ðàäçèâèëëîâ, êîòîðûå è âëàäåëè Áèðæàìè XVII âåêà. Ïåðâûé êîñò¸ë ïîñòðîåí â 1500. Êàê ìåñòå÷êî Áèðæè óïîìèíàþòñÿ â 1520. Ìåñòå÷êî ëåæàëî íà âàæíîì ñòðàòåãè÷åñêîì òðàêòå Ðèãà â Âèëüíà. Ñ 1547 Áèðæè ñòàëè öåíòðîì Áèðæåíñêîãî êíÿæåñòâà.  1564â1731 Áèðæàìè âëàäåëà ïðîòåñòàíñòêàÿ âåòâü Ðàäçèâèëëîâ.  1587 ïðîòåêàþùèå ó Áèðæ ðåêè áûëè çàïðóæåíû è îáðàçîâàëñÿ ïåðâûé â Ëèòâå ïðóä â îçåðî Øèðâåíû (Øèðâåíà, ëèò. Širvenos ežeras).  1589 ìåñòå÷êî ïîëó÷èëî ìàãäåáóðãñêèå ïðàâà.  íà÷àëå XVII âåêà çäåñü îáîñíîâàëèñü êàðàèìû èç Òðîê.
Ãîðîä ñèëüíî ïîñòðàäàë âî âðåìÿ âîéí ñî Øâåöèåé â 1625 è 1657.  1701 çäåñü áûë çàêëþ÷¸í Áèðæàéñêèé äîãîâîð ìåæäó ðóññêèì öàð¸ì Ïåòðîì I è ïîëüñêèì êîðîë¸ì Àâãóñòîì II î ñîâìåñòíûõ äåéñòâèÿõ ïðîòèâ øâåäîâ. Áèðæàéñêèé çàìîê áûë âî âðåìÿ Ñåâåðíîé âîéíû â 1704 ðàçðóøåí øâåäàìè.
 1731 ãîðîä ïåðåø¸ë â ñîáñòâåííîñòü íåñâèæñêîé âåòâè Ðàäçèâèëëîâ, çàòåì ê Òûøêåâè÷àì (1794).  1815 è 1822 Áèðæè ïðîåçäîì ïîñåùàë èìïåðàòîð Àëåêñàíäð I.
Ñ 1844 ìàéîðàò Òûøêåâè÷åé.
Ñ 1950 ðàéîííûé öåíòð Ëèòîâñêîé ÑÑÐ.
[ïðàâèòü] Ýêîíîìèêà
Ïèâîâàðåííûé çàâîä, òàêæå ëüíîòêàöêàÿ ôàáðèêà, çàâîäû: ëüíîîáðàáàòûâàþùèé, æåëåçîáåòîííûõ êîíñòðóêöèé, êîíñåðâíûé è ìàñëîäåëüíûé.
[ïðàâèòü] Äîñòîïðèìå÷àòåëüíîñòè
Êðàåâåä÷åñêèé ìóçåé. Áèðæàéñêèé çàìîê-äâîðåö (1985).
[ïðàâèòü] Ãîðîäà-ïîáðàòèìû
[ïðàâèòü] Ïðèìå÷àíèÿ
- â‘ 1 2 3 Lithuania Demographic Yearbook (2010) stat.gov.lt
- â‘ Ô. Ë. Àãååíêî Ðóññêîå ñëîâåñíîå óäàðåíèå. Ñëîâàðü èì¸í ñîáñòâåííûõ. â Ì: ÝÍÀÑ, 2001.
- â‘ 1 2 Áèðæè // Ýíöèêëîïåäè÷åñêèé ñëîâàðü Áðîêãàóçà è Åôðîíà:  86 òîìàõ (82 ò. è 4 äîï.). â ÑÏá., 1890â1907.
- â‘ Ãåíåðàëüíàÿ êàðòà Âèëåíñêîé ãóáåðíèè (1820 ãîä)
- â‘ Áèðæè. Ãåîãðàôè÷åñêî-ñòàòèñòè÷åñêèé ñëîâàðü Ðîññèéñêîé Èìïåðèè, T. 1 (Àà â Ãÿìú-ìàëèêú). ÑÏá, 1862, C. 259
- â‘ Biržai. Mažoji lietuviškoji tarybinė enciklopedija, T. 1 (A â J). Vilnius, Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1966, 238 psl. (ëèò.)
- â‘ Biržai. Lietuviškoji tarybinė enciklopedija, II t. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1977. T.II: Bangladešas-Demokratinis, 167 psl. (ëèò.)
- â‘ Biržai. Tarybų Lietuvos enciklopedija, T. 1 (A-Grūdas). Vilnius, Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985, 257 psl. (ëèò.)
- â‘ Äàííûå ïåðåïèñè íàñåëåíèÿ 2001 ãîäà, Øÿóëÿéñêèé óåçä (ëèò.)
[ïðàâèòü] Ññûëêè
Íà Ýíöèêëîñêëàäå åñòü ìåäèàôàéëû ïî òåìå Áèðæàé- Îôèöèàëüíûé ñàéò
