GNU Free Documentation License . .

: ,

́ ́  , . , , .

. , .   (. ), , , . (. ).

[]

:

  • ( ),
  • ( ),
  • , .

.

()  ( , ). ( ) , .

, , (   ), , , ( ) . ( ), ( , ). , .

;   .

[]

, , . [1]:

  1. .
  2. .
  3. . , II . . « » ( ).

«» (I . .)[2].

. (XIII ) . (XIV ). , . « » (1687) : , ( ). , , (1696). Ÿ . ( , 1690 ). , ( ) .

, , . 1746 , .

. (1766 ). ( 1755 ) .

. , . , , , , , . ( ) , . (1837), (1857) . [3].

[]

  , , , .

  • , , , ( ).

\Phi[f] f   .

.

[]

( ) ( ):

\delta\Phi=\Phi[f+\delta f]-\Phi[f]

( ,   \delta f , ). \delta f    f.

, \delta\Phi , , , f ( \delta f).

,     ( ) :

dy=y(x+dx)-y(x)

y x ( y dx x).

[]

( ) \Phi f g, ,

\frac{d\Phi[f+\alpha g]}{d\alpha}\bigg|_{\alpha=0}.

  « », f, \delta f g. «»     ( , , , , ; , , ).

[]

, , ,   , .

, ,

\vec{dy}=\big(\vec\nabla y,\;d\vec x\big)=\left(\frac{dy}{d\vec x},\;d\vec x\right)=\sum_i\partial_i y\,dx_i,

\vec\nabla y  ( ) y, (\;,\;)  ; \partial_i  i- , .

\delta\Phi=\left(\frac{\delta\Phi}{\delta f},\;\delta f\right)=\int\frac{\delta\Phi}{\delta f}(x)\delta f(x)\,dx,

\frac{\delta\Phi}{\delta f}  \Phi, .

,

\frac{\delta\Phi}{\delta f}  . x, f ( , , , , ).

,

\delta\Phi=\Phi[f+\delta f]-\Phi[f]

\delta\Phi=\int A(x)\delta f(x)\,dx, A  x,

A \Phi ff» , ; « f» , , \Phi, ,   . ).

\frac{\delta\Phi}{\delta f} = A.

, . n- :

\delta\Phi=\int\limits_\Omega\left(\frac{\delta\Phi}{\delta f}\right)\delta f(x)\,d^nx.

[4]:

\delta\Phi[f,\;g,\;\ldots]=\int\limits_\Omega\left(\frac{\delta\Phi}{\delta f}\delta f(x)+\frac{\delta\Phi}{\delta g}\delta g(x)+\ldots\right)\,d\Omega.

[]

, , n- n- :

\delta^2\Phi,\;\frac{\delta^2\Phi[f]}{\delta f^2},\;\delta^n\Phi,\;\frac{\delta^n\Phi[f]}{\delta f^n}.

, , , :

\frac{\delta^3\Phi[f,\;g]}{\delta f^2\delta g}.


, .

, , , . , ( ) ( ). , , ( ) , , , .

[]

, , , :

  1. ,   , , , ,  . ., \Phi[f] f, \delta\Phi=0 ( ) \delta f, , , \frac{\delta\Phi}{\delta f}=0,
  2. , f, \Phi[f]   ( ).

, , ( ) , , ( ,     , , ). . (, , ) , , .

(1) , (2), ( , , , , , ). , ( ) , , , ( ). , , , , . , ( , ) . , , .

(. ) .

[]

\Phi[f], f x, , f(x), df/dx, d^2f/dx^2 ( , , , ; - : , , , ,   ), . , , , : .

. [5], , \delta\Phi[f] \delta f, \delta(df/dx). .

, .

:

\Phi[f]=\int\limits_1^2\left((f'(x))^2+(f(x))^3\right)\,dx,

x, f(x), \Phi .

\delta\Phi=\delta\int\limits_1^2\left((f'(x))^2+(f(x))^3\right)\,dx=\int\limits_1^2\left(\delta\left((f'(x))^2\right)+\delta\left((f(x))^3\right)\right)\,dx=
=\int\limits_1^2\left(2f'(x)\delta(f'(x))+3(f(x))^2\delta f(x)\right)\,dx.

, x \delta.

\delta\Phi=\int\limits_1^2\left(2f'(x)(\delta f(x))'+3(f(x))^2\delta f(x)\right)\,dx.

, \delta f(x) , \delta f(x) ( ), :

\delta\Phi=\int\limits_1^2 2f'(x)(\delta f(x))'\,dx+\int\limits_1^2 3(f(x))^2\delta f(x)\,dx=
=2f'(x)\delta f(x)\bigg|_1^2-\int\limits_1^2(2f'(x))'\delta f(x)\,dx+\int\limits_1^2 3(f(x))^2\delta f(x)\,dx.

\delta f:

\delta\Phi=2f'(x)\delta f(x)\bigg|_1^2-\int\limits_1^2(2f'(x))'\delta f(x)\,dx+\int\limits_1^2 3(f(x))^2\delta f(x)\,dx=
=2f'(x)\delta f(x)\bigg|_1^2+\int\limits_1^2\left(-(2f'(x))'\delta f(x)+3(f(x))^2\delta f(x)\right)\,dx=
=2f'(x)\delta f(x)\bigg|_1^2+\int\limits_1^2\left(-(2f'(x))'+3(f(x))^2\right)\delta f(x)\,dx,

2f'(x)\delta f(x)\bigg|_1^2=2f'(2)\delta f(2)-2f'(1)\delta f(1), .

[6], (, , , ). (. [6]), , .

f , , \delta f x=1 x=2. . . , , , ( ). , , , f(1) f(2) . (   . ).

, , ( ) , [1;\;2]. , :

\frac{\delta\Phi}{\delta f}=(-2f'(x))'+3(f(x))^2,

, f:

-2f''(x)+3(f(x))^2=0.\

f(x), . , , , .

: ( ):

\Phi[f]=\int\limits_a^b L \left(f(x), f'(x), f''(x), ...)\right)\,dx,

x, - x, , , f(x), \Phi . L ( , , , ) . f ( , ) L, x.

\delta\Phi=\delta\int\limits_a^b L \left(f(x), f'(x), f''(x), ...)\right)\,dx =
= \int\limits_a^b\left( \frac{\partial L}{\partial f}\delta f(x)
 + \frac{\partial L}{\partial f'}\delta f'(x)
 + \frac{\partial L}{\partial f''}\delta f''(x) + ... \right)\,dx,

\frac{\partial L}{\partial f}, \frac{\partial L}{\partial f'}, \frac{\partial L}{\partial f''} L , f, f', f'' ( -

L \left(f(x) + \delta f(x), (f(x) + \delta f(x))', (f(x) + \delta f(x))'', ...\right)

L \left(f(x), f'(x), f''(x), ...\right).


, x \delta, . , \delta f'(x), \delta f''(x) .


, \delta f(x) , \delta f(x) ( - ), ( ) , - , , ( ) , \delta f'''(x) :

\int\limits_a^b\left( \frac{\partial L}{\partial f}\delta f(x)
 + \frac{\partial L}{\partial f'}\delta f'(x)
 + \frac{\partial L}{\partial f''}\delta f''(x) + ... \right)\,dx
=  \int\limits_a^b \frac{\partial L}{\partial f}\delta f(x)\,dx
 + \int\limits_a^b \frac{\partial L}{\partial f'}\delta f'(x)\,dx
 + \int\limits_a^b \frac{\partial L}{\partial f''}\delta f''(x)\,dx
 + ...\, =
= \int\limits_a^b \frac{\partial L}{\partial f}\delta f(x)\,dx

 + \frac{\partial L}{\partial f'} \delta f(x) \bigg|_a^b
 - \int\limits_a^b \bigg(\frac{\partial L}{\partial f'}\bigg)' \delta f(x)\,dx

 + \frac{\partial L}{\partial f''} \delta f'(x) \bigg|_a^b
 - \bigg(\frac{\partial L}{\partial f''}\bigg)' \delta f(x) \bigg|_a^b
 + \int\limits_a^b \bigg(\frac{\partial L}{\partial f''}\bigg)''\delta f(x)\,dx

 + ...

\delta f:

\delta \Phi =

 \frac{\partial L}{\partial f'} \delta f(x) \bigg|_a^b
 + \frac{\partial L}{\partial f''} \delta f'(x) \bigg|_a^b
 - \bigg(\frac{\partial L}{\partial f''}\bigg)' \delta f(x) \bigg|_a^b
 + ...

+ \int\limits_a^b
\bigg(
 \frac{\partial L}{\partial f}
 - \bigg(\frac{\partial L}{\partial f'}\bigg)'
 + \bigg(\frac{\partial L}{\partial f''}\bigg)''
 + ...
\bigg)
\delta f(x)\,dx

. , , - - , , .

, , ( ) , [a;\;b]. , :

\frac{\delta\Phi}{\delta f}=\frac{\partial L}{\partial f}
 - \bigg(\frac{\partial L}{\partial f'}\bigg)'
 + \bigg(\frac{\partial L}{\partial f''}\bigg)''
 + ...
,

, f:

\frac{\partial L}{\partial f}
 - \bigg(\frac{\partial L}{\partial f'}\bigg)'
 + \bigg(\frac{\partial L}{\partial f''}\bigg)''
 + ...
=0.\
  • ( L, , , , , L(f,f') = f^3 + f'^2,\ , .. \frac{\partial L}{\partial f} = 3 f, \frac{\partial L}{\partial f'} = 2 f', ( ) - - ).

, , f(x), , , , , , ( ).

[]

, , , - .

\delta- ( \delta(x) !), , , , , , ( ). , , , , .

  • , - : \boldsymbol\delta  .

. f(x), W[f]=\frac{1}{2}\int\limits_0^1(f'(x))^2\,dx , f(0)=10,\;f(1)=20.

, , \Gamma_0[f]=10,\;\Gamma_1[f]=20 ( , \Gamma_0[f]=f(0),\;\Gamma_1[f]=f(1) ). , -, \Gamma_0 \Gamma_1 :

\Gamma_0[f]=\int\limits_{-\infty}^{+\infty}\boldsymbol\delta(x-0)f(x)\,dx,
\Gamma_1[f]=\int\limits_{-\infty}^{+\infty}\boldsymbol\delta(x-1)f(x)\,dx.

( W, , [0;1]) [7] W,\;\Gamma_0,\;\Gamma_1, (. ), V=W-\lambda_0\Gamma_0-\lambda_1\Gamma_1 \lambda_0,\;\lambda_1, V , . , . , V , .

, x.

[]

  • , ́ .

(), , ( ). , () , , ( ) ( ).

\Phi[f] .

, , :

  1. U[f]\ V[f]=0\ ; (, , ).
  2. U[f]\ V_1[f]=0,\;V_2[f]=0,\;\ldots,\;V_N[f]=0.
  3. U[f]\ f\ v(f,\;f',\;f'',\;\ldots,\;f^{(n)})=0, v\   f\ / f\ , .

( , .)

( , ) . , U[f]\ , \hat U[f] = U[f] - \lambda V[f] \hat U[f] = U[f] - \lambda_1 V_1[f] - \lambda_2 V_2[f]- \dots - \lambda_N V_N[f] , ( d \hat U/ d \lambda = 0 N \lambda_i ) \lambda, f, \lambda . , , ( ) \hat U[f], :

  1. \delta \hat U = \delta (U - \lambda V) = 0,
  2. \delta \hat U = \delta (U - \lambda_1 V_1- \lambda_2 V_2 - \dots - \lambda_N V_N) = \delta (U - \sum_i\lambda_i V_i) = 0,

U[f] = \int\limits_\Omega \dots d\Omega.

\hat U[f] = U[f] -  \int\limits_\Omega \lambda(x) v(f,\;f',\;f'',\;\ldots,\;f^{(n)})d\Omega
\int\limits_\Omega \bigg( \dots - \lambda(x) v(f,\;f',\;f'',\;\ldots,\;f^{(n)}) \bigg)d\Omega,

x  , \Omega ( n-), \lambda(x)  x, , .

3 x_0 \Omega v(f(x_0), f'(x_0), \dots, f^{(n)}(x_0)) = 0 x_0 V_{x_0} = \int\limits_\Omega \delta(x-x_0) \lambda(x_0) v(f,\;f',\;f'',\;\ldots,\;f^{(n)})d\Omega - . , 2, , x_0, .

,

3.\delta \hat U = \delta \int\limits_\Omega \bigg( \dots - \lambda(x) v(f,\;f',\;f'',\;\ldots,\;f^{(n)}) \bigg)d\Omega = 0.
  • x , , , .


[]  

, ,     , , ( , , ).

  , .

  .

[] .

, ( , ).   .

, , (x_1,\;y_1) (x_2,\;y_2).

A[f]=\int\limits_{x_1}^{x_2}\sqrt{1+[f'(x)]^2}\,dx,

f'(x)=\frac{df}{dx},

y=f(x), f(x_1)=y_1 f(x_2)=y_2. f . f_0  f_1  ,  x_1 x_2 ,

A[f_0]\leqslant A[f_0+\varepsilon f_1]

\varepsilon, 0. , A[f_0+\varepsilon f_1] \varepsilon (, , A, ) \varepsilon=0 f_1. ,

\int\limits_{x_1}^{x_2}\frac{f_0'(x)f_1'(x)}{\sqrt{1+[f_0'(x)]^2}}\,dx=0

f_1. , f_0 , :

\int\limits_a^b u(x)v'(x)\,dx=u(x)v(x)\bigg|_a^b-\int\limits_a^b u'(x)v(x)\,dx.

u(x)=\frac{f_0'(x)}{\sqrt{1+[f_0'(x)]^2}},\quad v'(x)=f_1'(x),

u(x)v(x)\bigg|_{x_1}^{x_2}-\int\limits_{x_1}^{x_2} f_1(x)\frac{d}{dx}\left[\frac{f_0'(x)}{\sqrt{1+[f_0'(x)]^2}}\right]\,dx=0,

, v(x)=f_1(x) , x_1 x_2. ,

\int\limits_{x_1}^{x_2} f_1(x)\frac{d}{dx}\left[\frac{f_0'(x)}{\sqrt{1+[f_0'(x)]^2}}\right]\,dx=0

f_1, . :

I=\int\limits_{x_1}^{x_2} f_1(x)H(x)\,dx=0

f_1(x), . f_1(x) , , H(x)=0. ,

\frac{d}{dx}\left[\frac{f_0'(x)}{\sqrt{1+[f_0'(x)]^2}}\right]=0.

,

\frac{d^2f_0}{dx^2}=0.

, .

  • , ( ), \varepsilon f_1 \delta f\ .

[] .

[8],

A[f]=\int\limits_{x_1}^{x_2} L(x,\;f,\;f')\,dx

f . , f_0, f=f_0+\varepsilon f_1, \varepsilon, \varepsilon=0:

\left.\frac{dA}{d\varepsilon}\right|_{\varepsilon=0}=\int\limits_{x_1}^{x_2} \left.\frac{dL}{d\varepsilon}\right|_{\varepsilon=0}\,dx=
=\int\limits_{x_1}^{x_2}\left(\frac{\partial L}{\partial f}f_1+\frac{\partial L}{\partial f'}f'_1\right)\,dx=\int\limits_{x_1}^{x_2}\left(\frac{\partial L}{\partial f}f_1-f_1\frac{d}{dx}\frac{\partial L}{\partial f'}\right)\,dx+\left.\frac{\partial L}{\partial f'}f_1\right|_{x_1}^{x_2}=
=\int\limits_{x_1}^{x_2}f_1\left(\frac{\partial L}{\partial f}-\frac{d}{dx}\frac{\partial L}{\partial f'}\right)\,dx=0.

, , L  

-\frac{d}{dx}\frac{\partial L}{\partial f'}+\frac{\partial L}{\partial f}=0.

, , , f.

  , . .

[] .

[]

  1. , 1949, . 356-378
  2. , 1949, . 377-378
  3. . .
  4. \Phi_n[f_1,\;f_2,\;\ldots,\;f_n], n- : f(x):=(f_1(x),\;f_2(x),\;\ldots,\;f_n(x)), , \Phi_1[f], , , f_1(x),\;f_2(x),\;\ldots,\;f_n(x)  ( , ) .
  5. , \delta f , \delta\Phi \int(\ldots)\delta f(x)\,dx, ( , ). , , \int(\ldots)\delta\frac{df(x)}{dx}\,dx, \delta f . , , ( ) \delta f, df/dx «» x. , , , \delta\Phi\ne 0. , df/dx  , . , .
  6. 1 2 -, , , , .
  7. , , , , ,   .
  8. , L f ( ), . , ,   .

[]

  • . ., . ., . . .  .: , 1979
  • . ., .., ...: , 2003.  614 .  ISBN 5-06-004162-X
  • . ., . ., . . : .  .: , 1979
  • ., . 2- .,  .: , 2000
  • . ., . ., . . , .  .: , 1973
  • . .  // - . .: , 1990. № 32/33. . 53-73..
  • . .  // - . .-.: , 1949. № 2. . 355-498.
  • ., ., . . 6: . ( 3).  .  ISBN 5-354-00704-6  19: . ( , ; , , ).
  • . . .  .: , 1982
  • . . .  .: , 1969.