Äæàâàõåòèÿ
Äæàâàõǻòèÿ (ãðóç. á¯áá•áá®ááᘠâ Äæàâàõåòè; àðì. Ջավախք â Äæàâàõê) â èñòîðè÷åñêàÿ îáëàñòü íà òåððèòîðèè Ãðóçèè, ñîîòâåòñòâóåò òåððèòîðèè ñîâðåìåííûõ Íèíîöìèíäñêîãî è Àõàëêàëàêñêîãî ìóíèöèïàëèòåòîâ êðàÿ Ñàìöõå-Äæàâàõåòè.
Ñîäåðæàíèå |
Èñòîðè÷åñêèé î÷åðê
 |
Ïðîâåðèòü íåéòðàëüíîñòü.
Íà ñòðàíèöå îáñóæäåíèÿ äîëæíû áûòü ïîäðîáíîñòè.
|
Íà òåððèòîðèè Äæàâàõåòñêîãî íàãîðüÿ íàõîäèòñÿ îäíà èç çîí ðàñïðîñòðàíåíèÿ ïàìÿòíèêîâ ýïîõè ïàëåîëèòà[1].
Ñàìûì ðàííèì îáúåäèíåíèåì ïëåì¸í èëè ãîñóäàðñòâåííûì îáðàçîâàíèåì íà òåððèòîðèè Äæàâàõåòèè áûëà Çàáàõà (XII âåê äî í. ý.), îò íàçâàíèÿ êîòîðîé è ïðîèçîøëî ñîâðåìåííîå íàçâàíèå êðàÿ.[1]
Èç îïèñàíèé äðåâíåéøèõ àâòîðîâ â òàêèõ êàê Ãåðîäîò, Êñåíîôîíò, Ãåêàòåé Ìèëåòñêèé, Ïòîëåìåé è äðóãèå, èçâåñòíî, ÷òî ñ ïÿòîãî ïî âòîðîé âåê äî íàøåé ýðû òåððèòîðèÿ Äæàâàõåòèè âõîäèëà â ñîñòàâ ãðóçèíñêîãî ãîñóäàðñòâà Èâåðèÿ.[2][öèòàòà íå ïðèâåäåíà 89 äíåé]
Ñòðàáîí îòìå÷àåò, ÷òî âïîñëåäñòâèè òåððèòîðèÿ Äæàâàõåòèè, êàê è áîëüøàÿ ÷àñòü ñîâðåìåííîé þãî-âîñòî÷íîé Ãðóçèè, ïåðåøëà ïîä óïðàâëåíèå Àðìåíèè íà 300 ëåò, íî âî II âåêå í. ý. îíà âåðíóëàñü â ñîñòàâ óñèëèâøåéñÿ Èáåðèè ïî÷òè íà ïîëòûñÿ÷åëåòèÿ, ïîêà ðåãèîí íå áûë çàâî¸âàí àðàáàìè â 656 ãîäó[2]. Ñîãëàñíî àðìÿíñêîìó ïåðâîèñòî÷íèêó, Ñòåïàíîñó Òàðîíàöè[3], ýìèð Àðìåíèè Õàòëèá Åçèä, ïðèáûâøèé â Àðìåíèþ âî ãëàâå ìíîãî÷èñëåííîãî âîéñêà, îòïðàâèëñÿ â Èâåðèþ, ãäå ïîãèá â äåðåâíå Õîçàáèðè (Äæàâàõåòè).  ãðóçèíñêîì ïåðâîèñòî÷íèêå «Æèòèå Ãðèãîðèÿ Õàíäçòåëè» îòìå÷àåòñÿ, ÷òî â Äæàâàõåòè â ïåðèîä 850â861 ãã. ñîñòîÿëñÿ ñîáîð Ãðóçèíñêîé öåðêâè.[4]
Ïîñëå ðàñïàäà åäèíîé Ãðóçèè òåððèòîðèÿ Äæàâàõåòè âõîäèëà â ñîñòàâ ãðóçèíñêîãî êíÿæåñòâà Ñàìöõå, äî åãî çàõâàòà îñìàíñêîé Òóðöèåé â 1590 ãîäó.
 èþëå 1828 ãîäà Àõàëêàëàêè áûë çàâî¸âàí ðóññêèìè.  1830 ãîäó èç Ýðçðóìñêîãî, Áàñåíñêîãî, Áàáåðäñêîãî, Äåðäæàíñêîãî è äðóãèõ óåçäîâ 7300 àðìÿíñêèõ ñåìåé (îêîëî 58 000) ïåðåñåëèëèñü â Äæàâàõåòèþ è â ñîñåäíèå ðàéîíû, âîññòàíîâèâ è îáîñíîâàâ áîëåå 60 ñ¸ë, 50 öåðêâåé.  1840 ãîäó Äæàâàõåòèÿ áûëà âêëþ÷åíà â ñîñòàâ Ãðóçèíî-Èìåðåòèíñêîé ãóáåðíèè, à â 1846 ãîäó â â ñîñòàâ Òèôëèññêîé ãóáåðíèè (ñ 1874 ãîäà Äæàâàõåòèÿ ñîñòàâëÿëà Àõàëêàëàêñêèé óåçä). Àõàëêàëàêêèé óåçä ïîä ðîññèéñêèì ãîñïîäñòâîì ïåðåæèë çíà÷èòåëüíûé ñîöèàëüíî-ýêîíîìè÷åñêèé è êóëüòóðíûé ïîäú¸ì. Ïî ñîñòîÿíèþ íà 1 ÿíâàðÿ 1916 ãîäà â Äæàâàõåòèè (â 110 ñåëàõ Àõàëêàëàêñêîãî óåçäà) ïðîæèâàëè 107 000 ÷åëîâåê, èç êîòîðûõ 82 800 àðìÿíå.  1830-õ ãîäàõ â Àõàëöèõå îòêðûëèñü Êàðàïåòÿíîâñêîå, à â Àõàëêàëàêè Ìåñðîïÿíîâñêîå øêîëû.
 1918 ãîäó â óåçä âòîðãëèñü òóðåöêèå âîéñêà.  èþëå 1921 ãîäà ðåøåíèåì Êàâêàçñêîãî áþðî ÂÊÏ(á) Àõàëêàëàêñêèé óåçä è äðóãèå òåððèòîðèè ñ àðìÿíñêèì íàñåëåíèåì áûëè ïåðåäàíû Ãðóçèè.  ñîñòàâå Ãðóçèíñêîé ÑÑÐ óåçä àäìèíèñòðàòèâíî áûë ðàçäåëåí íà Àõàëêàëàêñêèé è Áîãäàíîâñêèé (íûíå Íèíîöìèíäîâñêèé) ðàéîíû[5]. Íà ñåãîäíÿøíèé äåíü àäìèíèñòðàòèâíî Äæàâàõåòèÿ ðàçäåëåíà íà Àõàëêàëàêñêèé è Íèíîöìèíäîâñêèé ìóíèöèïàëèòåòû.
Äåìîãðàôèÿ
Ïî äàííûì 2002 ã. â Äæàâàõåòèè èìåþòñÿ îêîëî 100 íàñåë¸ííûõ ïóíêòîâ è áîëåå 113 000 íàñåëåíèÿ (95 % àðìÿíå)[6].  2002â2003 îáðàçîâàòåëüíîì ãîäó äåéñòâîâàëè 60 øêîë â Àõàëêàëàêñêîì è 33 â Íèíîöìèíäîâñêîì ìóíèöèïàëèòåòàõ, à îáùåå ÷èñëî ó÷åíèêîâ ñîñòàâëÿëî 17.000[5].
×èñëåííîñòü è ýòíè÷åñêèé ñîñòàâ íàñåëåíèÿ Äæàâàõåòèè ñîãëàñíî îôèöèàëüíîé ïåðåïèñè 2002 ã[6].
| ìóíèöèïàëèòåò | Àðìÿí (òûñ.÷åëîâåê) | Ãðóçèí (òûñ. ÷åëîâåê) | Âñåãî (òûñ. ÷åëîâåê) |
|---|---|---|---|
| Àõàëêàëàêñêèé ìóíèöèïàëèòåò | 57,5 | 3,2 | 60,7 |
| Íèíîöìèíäñêèé ìóíèöèïàëèòåò | 32,9 | 0,5 | 33,4 |
| Âñåãî | 90,4 | 3,7 | 94,1 |
Ñîâðåìåííîå ñîñòîÿíèå
×åðåç êðàÿ Êâåìî-Êàðòëè è Ñàìöõå-Äæàâàõåòèè ïðîõîäÿò íåôòåïðîâîä Áàêó â Äæåéõàí è ãàçîïðîâîä Áàêó â Ýðçóðóì.
 |
Äæàâàõåòèÿ íà Ýíöèêëîñêëàäå? |
|---|
Ññûëêè
- Äæàâàõåòè ïîñëå Ðåâîëþöèè ðîç: Ïðîãðåññ è ðåãðåññ â ïîèñêàõ íàöèîíàëüíîãî åäèíñòâà â Ãðóçèè
- Â íàñåëåííîì àðìÿíàìè Ñàìöõå-Äæàâàõåòè ïîäíÿò âîïðîñ îá àâòîíîìèè â ñîñòàâå Ãðóçèè regnum.ru 19.08.2008
- Ïðèñîåäèíåíèå Äæàâàõêà ê Ãðóçèè îñíîâàíî òîëüêî íà ñèëå îêêóïàöèîííîãî ðåæèìà: ýêñïåðò
Ïðèìå÷àíèÿ
- â‘ 1 2 Ââåäåíèå // Î÷åðêè èñòîðèè Ãðóçèè / Ðåäàêòîðû: äåéñòâ, ÷ëåí ÀÍ ÃÑÑÐ Ã. À. Ìåëèêèøâèëè, ä-ð èñò. íàóê Î. Ä. Ëîðäêèïàíèäçå. Ðåöåíçåíòû: ä-ð èñò. íàóê Ì. Ï. Èíàäçå ä-ð èñò. íàóê À. Õàíòàäçå. â 2-å èçä. â Òáèëèñè: Ìåöíèåðåáà, 1989. â Ò. I. â Ñ. 224. â 500 ñ. â ISBN 5â520-00498â6
- â‘ 1 2 Àðìÿíî-Ãðóçèíñêàÿ âîéíà 1918 ã. è Àðìÿíî-Ãðóçèíñêèé òåððèòîðèàëüíûé âîïðîñ â ÕÕ â.; Armeno-Georgian War of 1918 and Armeno-Georgian Territorial Issue in the 20th Century; ïðîô. Ýíäðüþ Àíäåðñåí è Ãåîðã Ýããå
- â‘ «âÂî äíè åãî âú 290â841 ãîäó Õàòëèáú Iåçèä ïðèáûëú âú Àðìåíiþ ýìèðîì è âî ãëàâå ìíîãî÷èñëåííîãî âîéñêà îòïðàâèëñÿ â Èâåðiþ, ïîãèáú âú Äæàâàõå â äåðåâíå Õîçàáèðú» Öèòàòà ïðèâåäåíà ïî êíèãå «Âñåîáùàÿ èñòîðèè» (Ì.1864)
- â‘
Ãåîðãèé Ìöèðå XI «Æèòèÿ Ãðèãîëà Õàíäçòåëè» (Ì. 1994)
[1] XIX
42. â á“á á›ááá ááá á®ááá á‘á á«ááá á¨áá™á áá‘áá² ááá˜áá™ááááááá² á“á á£á“áá‘ááá²áá á›áá›áááá². á“á á§áá•áááᘠá¨áá›áá™á á‘áá á¯áá•áá®ááá, áá áá›áá“ á›áá›áá² á’á á˜á’áá áá á á›á£á á˜á§á, áá áá á§áá•áááᘠá™ááá á¯ááá˜áá á£á“áá‘áááá áá˜ááá›á«áá•áá áᘠá›áá›ááá˜â
43âè áûë ïðèêàç ñîçâàòü âñåõ åïèñêîïîâ è îòöîâ ïóñòûííûõ. È ñîáðàëèñü âñå â Äæàâàõðòè, è òîëüêî îòöà Ãðèãîëà íå áûëî òàì, è îòöîâ óïðàâèòåëåé Êëàðäæåòèâ
- â‘ 1 2 «Äæàâàõê», Êðàòêàÿ àðìÿíñêàÿ ýíöèêëîïåäèÿ, ò. 4, èçäàòåëüñòâî «Àðìÿíñêàÿ ýíöèêëîïåäèÿ» Åðåâàí, 2003 ã., ñòð. 246â247
- â‘ 1 2 Îôèöèàëüíûå ñòàòèñòè÷åñêèå äàííûå ïåðåïèñè íàñåëåíèÿ 2002 ã.
 |
Ýòî çàãîòîâêà ñòàòüè ïî ãåîãðàôèè Ãðóçèè. Âû ìîæåòå ïîìî÷ü ïðîåêòó, èñïðàâèâ è äîïîëíèâ å¸. |
 |
Äëÿ óëó÷øåíèÿ ýòîé ñòàòüè æåëàòåëüíî?:
|
