 |
?:
|
| (-) | |
| : | |
|---|---|
| : |
879,612[1]3,6 |
| : | |
| ISO 639-1: | |
| ISO 639-2: | |
| ISO 639-3: | |
| . : : | |
(-) (. Արեւմտահայերէն, . Արեւմտեան աշխարհաբար, . «Թրքահայերէն»)[2]) . , , , . -- ( , , -, -, .), - , - () . , , , . -[3] (, -), , , , , (, , , ) ., . 879 612[1] ( ). , , [4][5] 1 000 000 ( - , , , ). XIX .
, [6].
. , 18 .[7].
|
|
[] (- )
12 , [11] , . «o» «f» (օ, ֆ).
- -l ( , -l . - -l), «» (.-. . mereal-e, .: , ; , )[12].
- , : tu(n) du Krikor,Kirkor Grigor; Ashod Ashot.
- u-, i-
Nkar-ner-u Nkar-ner-i «».
- «» «əllal» «linel», , ( , , um «» , . ) «əllal»
- (praesens) g(gə) ke- «» («-»).
-um .
: Ayeren ge-hos-ik'? ?
, [13] [14]. ISO 639-1 code hy. ISO 639-3 hye.
[] ()
:
- Ա Բ Գ Դ Ե Զ Է Ը Թ aip, pen, kim, ta, iech, za, ee, yt, to
- Ժ Ի Լ Խ Ծ Կ Հ Ձ Ղ zhe, ini, liun, khe, dza, gen, ho, tsa, ghad,
- Ճ Մ Յ Ն Շ Ո Չ Պ Ջ dje, men, hi, nu, sha, vo, cha, be, che,
- Ռ Ս Վ Տ Ր Ց Ւ Փ Ք ra, se, vev, diun, re, tso, hiun, piur, ke
- ՕՖ o, fe
, 9
| , () | - - |
- - ( ) |
|||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| - . - - |
- . - - |
- |
- . |
.- . |
.- . |
- |
ISO 9985 | ||||
| - . |
.- . |
.- . |
|||||||||
| Ա ա | այբ | [aɪb] | [aɪpʰ] | [ɑ] | a | 1 | |||||
| Բբ | բեն | [bɛn] | [pʰɛn] | [b] | [pʰ] | b | 2 | ||||
| Գգ | գիմ | [gim] | [kʰim] | [g] | [kʰ] | g | 3 | ||||
| Դ դ | դա | [dɑ] | [tʰɑ] | [d] | [tʰ] | d | 4 | ||||
| Եե | եչ | [jɛtʃʰ] | [ɛ], [jɛ]1 | e | 5 | ||||||
| Զ զ | զա | [zɑ] | [z] | z | 6 | ||||||
| Էէ | է | [ɛː] | [ɛ] | [ɛː] | [ɛ] | ē | ê | 7 | |||
| Ըը | ըթ | [ətʰ] | [ə] | ə | ë | 8 | |||||
| Թթ | թօ | թո | [tʰo] | [tʰ] | t | 9 | |||||
| Ժ ժ | ժէ | ժե | [ʒɛː] | [ʒɛ] | [ʒ] | ž | 10 | ||||
| Իի | ինի | [ini] | [i] | i | 20 | ||||||
| Լլ | լիւն | լյուն | [lʏn]² | [l] | l | 30 | |||||
| Խ խ | խէ | խե | [χɛː] | [χɛ] | [χ] | x | 40 | ||||
| Ծծ | ծա | [tsɑ] | [tsʼɑ] | [dzɑ] | [ts] | [tsʼ] | [dz] | c | ç | 50 | |
| Կկ | կեն | [kɛn] | [kʼɛn] | [gɛn] | [k] | [kʼ] | [g] | k | 60 | ||
| Հհ | հօ | հո | [ho] | [h] | h | 70 | |||||
| Ձձ | ձա | [dzɑ] | [tsʰɑ] | [dz] | [tsʰ] | j | 80 | ||||
| Ղ ղ | ղատ | [ɮɑt] | [ʁɑtʼ] | [ʁɑd] | [l], or [ɮ] | [ʁ] | ł | ġ | 90 | ||
| Ճ ճ | ճէ | ճե | [tʃɛː] | [tʃʼɛ] | [ʤɛ] | [tʃ] | [tʃʼ] | [ʤ] | č | č̣ | 100 |
| Մմ | մեն | [mɛn] | [m] | m | 200 | ||||||
| Յյ | յի | հի | [ji] | [hi] | [j] | [h]³, [j] | y | 300 | |||
| Նն | նու | [nu] | [n] | n | 400 | ||||||
| Շշ | շա | [ʃɑ] | [ʃ] | š | 500 | ||||||
| Ոո | ո | [o] | [vo] | [o], [vo]4 | o | 600 | |||||
| Չչ | չա | [tʃʰɑ] | [tʃʰ] | č | č | 700 | |||||
| Պպ | պէ | պե | [pɛː] | [pʼɛ] | [bɛ] | [p] | [pʼ] | [b] | p | 800 | |
| Ջջ | ջէ | ջե | [ʤɛː] | [ʤɛ] | [tʃʰɛ] | [ʤ] | [tʃʰ] | ǰ | 900 | ||
| Ռռ | ռա | [rɑ] | [ɾɑ] | [r] | [ɾ] | r̄ | ṙ | 1000 | |||
| Սս | սէ | սե | [sɛː] | [sɛ] | [s] | s | 2000 | ||||
| Վվ | վեւ | վեվ | [vɛv] | [v] | v | 3000 | |||||
| Տտ | տիւն | տյուն | [tʏn] | [tʼʏn]5 | [dʏn] | [t] | [tʼ] | [d] | t | 4000 | |
| Րր | րէ | րե | [ɹɛː] | [ɹɛ]6 | [ɾɛ] | [ɹ]6 | [ɾ] | r | 5000 | ||
| Ցց | ցօ | ցո | [tsʰo] | [tsʰ] | c | 6000 | |||||
| Ուու | հիւն | 7 | [hʏn] | [w] | [v]8 | u | 7000 | ||||
| Փփ | փիւր | փյուր | [pʰʏɹ]9 | [pʰʏɾ] | [pʰ] | p | 8000 | ||||
| Քք | քէ | քե | [kʰɛː] | [kʰɛ] | [kʰ] | k | 9000 | ||||
| Օօ | օ | [o] | [o] | ô | ò | ||||||
| Ֆֆ | ֆէ | ֆե | [fɛː] | [fɛ] | [f] | f | |||||
| - . - - |
- . - - |
- . |
.- . |
.- . |
- . |
.- . |
.- . |
- |
ISO 9985 | - - |
|
| () | - - |
||||||||||
. Eastern Armenian Western Armenian .
[]
- ye /jɛ/, e /ɛ/. y /j/ , , եղբայր (ełbayr, /jɛʀˈbajɹ/ , մորեղբայր (morełbayr, /moɹɛʀˈbajɹ/ .
- , <լ> [lyun].
- .
- vo /vo/, o /o/. /v/ , e.g., որդի (ordi, /voɹˈtʰi/ , քեռորդի (keṙordi, /kʰeroɹˈtʰi/ .
- «» <տ> [tʼyun].
- , , [ɹ]; [ɹ] (ր) [ɾ].
- <ու>, [u].
- , /v/, . աւ , , /au/, , աւր (awr, /auɹ/, ). ( /oɹ/ XIII օր (ōr), «օ». ու ( /ov/ /ou/) /u/; իւ (iw) /ju/ ( իւ յու).
- «» <փ> [pʰjuɾ].
, «-» [-] [16], , . «-եան» [-ean], 40- XX . «» - . «-յան» [-yan], - «-եան»' [-ean][17].
[] ( )
[18], , , , , , (), , : . . [19], , ( (, ) II) ( , , «»)[20]
[] ,
. (. Online Etymology Dictionary.[21])
| ( [22] . . ) | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| mayr-mawr «mother» | mother, (< .-. mōdor) | māter «» | mētēr «» | mātṛ «» | *máH₂ter- «» |
| hayr-hawr " father " | father, , (< .-. fæder) | pater «» | patēr «» | pitṛ «» | *pH₂tér- «» |
| eġbayr-eġbawr «brother» | brother, (< .-. brōþor[23]) | frāter «» | phrātēr «» | bhrātṛ «brother» | *bʱráH₂ter- «» |
| dowstr «daughter» | daughter, (< .-. dohtor) | futrei[24] «» | thugatēr «» | duhitṛ «» | *dʱugH₂-tér- «» |
| kin-knoǰ «qween» | qween, (< .-. cwēn «, , ») | gunē-gunaikos «, » | gnā/jani «» | *gʷén-eH₂- «, » | |
| im «my, mine» | my, mine, (< .-. min) | mei «» | emeo «» | mama «» | *mene- «e» |
| anown «name» | name, (< .-. nama) | nōmen «» | onoma «» | nāman «» | *H₁noHm-n̥- «» |
| owt' «8» | eight, (< .-. eahta) | octō «8» | oktō «8» | aṣṭa «8» | *H₁otō(u) «8» |
| inn «9» | nine, (< .-. nigon) | novem «9» | ennea «9» | nava «9» | *(H₁)néwn̥ «9» |
| tas «10» | ten, (< .-. tien) (< P.Gmc. *tekhan) | decem «10» | deka «10» | daśa «10» | *dém̥ «10» |
| ačk' «eye» | eye, , (< .-. ēge) | oculus «, » | ophthalmos «, » | akṣan «, » | *Hokʷ- «, » |
| armownk «arm» | arm, (< .-. earm « ») | armus «» | arthron «» | īrma «» | *H₁ar-mo- ", (, ) |
| çownk[25] «knee» | knee, (< .-. cnēo) | genū, «» | gonu «» | jānu «» | *ǵénu- «» |
| otk' «foot» | foot, (< .-. fōt) | pedis «» | podi «» | pāda «» | *pod-, *ped- «» |
| sirt «heart» | heart, (< .-. heorte) | cor «» | kardia «» | hṛdaya «» | *erd- «» |
| kaši «skin, hide» | skin, hide, (< .-. hȳdan « ») | cutis «» | keuthō « , » | kuṭīra «» | *keu- «, » |
| mowk «mouse» | mouse, (< .-. mūs) | mūs «» | mus «» | mūṣ «» | *muH₁s- «, » |
| kov «cow» | cow, (< .-. cū) | bos «», bum[26] «» | bous «» | go «» | *gʷou- «» |
| šown «dog, hound, bitch» | hound, c, , , (< .-. hund «, ») | canis «, » () | kuōn «, » | śvan «, » | *won- «, » |
| tari «year» | year, (< .-. gēar) | hōrnus " , , | hōra «, » | yare[27] «» | *yeH₁r- «» |
| amis "month | month, (< .-. mōnaþ[23]) | mēnsis «» | mēn «, » | māsa «, » | *meH₁ns- «, » |
| amaṙ «summer» | summer, (< .-. sumor) | samā « , » | *sem- « , » | ||
| ǰerm «warm» | warm, (< .-. wearm) | formus " | thermos «» | gharma «» | *gʷʰerm- «» |
| lowys «light» | light, (< .-. lēoht «») | lucere, lux, lucidus «, , » | leukos «, , » | roca «» | *leuk- «, » |
| howr «flame, fire» | flame, fire, (< .-. fȳr) | pir[26] «» | pur «» | pu «» | *péH₂wr̥- «» |
| heṙow «far» | far, , r (< .-. feor « ») | per «, » | pera «» | paras «» | *per- «, , , » |
| helowm «I pour» | pour, , (< .-. flōwan) | pluĕre «, » | plenō « , » | plu «» | *pleu- «, » |
| owtem «I eat» | eat, (< .-. etan) | edulis «edible» | edō « » | admi « » | *ed- «» |
| gitem "I know " | wit, (< .-. wit, witan «, ») | vidēre «» | eidenai «» | vid «» | *weid- «, , » |
| get «river» | water, ( . «») (< .-. wæter) | utur[26] «» | hudōr «» | udan «» | (*wodor, *wedor, *uder-) *wed- «» |
| gorç[25] "work " | work, (< .-. weorc) | urgēre «, , » | ergon «» | varcas «, » | *werǵ- «» |
| meç[25] "great " | great, (< .-. mycel ", , ) | magnus «» | megas «, » | mahant «» | *meǵ- «» |
| ançanot'[25] «unknown» | unknown, (< .-. uncnawen) | ignōtus,[28] ignōrāntem[28] «, » | agnōstos[28] «» | ajñāta[28] «» | *n- + *ǵneH- «-» + «» |
| meṙaç «murder» | murder, , (< .-. morþor[23]) | mortalis «mortal» | ambrotos «» | mṛta «» | *mrtro-, (*mor-, *mr-) «» |
| mēǰteġ «mid-,middle» | mid-,middle;-, (< .-. mid, middel) | medius «» | mesos «» | madhya «» | *medʱyo- from *me- «, » |
| ayl «other» | else, , , (< .-. elles «, -, ») | alius, alienus «» | allos «» | anya «» | *al- «, » |
| nor «new» | new, (< .-. nīwe) | novus «» | neos «» | nava «» | *néwo- «» |
| dowṙ «door» | door, (< .-. dor, duru) | fores «» | thura «» | dvār «» | *dʱwer- «, , , » |
| town «house» | house, (< .-. timber «trees used for building material, structure») | domus « » | domos « » | dama « » | *domo-, *domu- «» |
| berri, berel «fertile, carry» | bear, , (< .-. beran «, ») | ferre, fertilis «, » | pherein «» | bharati «» | *bʱer- «, , » |
[]
, [29]
[]
6 : , , , , . , . 2 () ()). «», -u, -i, , - . . -. , ( ) , . . . E.g.(), «» , . . «-», «- », , «- » . . «». - «».
[30] (). , ( i), , i, ():
| դաշտ / tashd () | կով / gov () | |||
| singular | plural | singular | plural | |
| Nom-Acc (Ուղղական-Հայցական) | դաշտ / tashd | դաշտեր / tashder | կով / gov | կովեր / gover |
| Gen-Dat (Սեռական-Տրական) | դաշտի / tashdi | դաշտերու / tashderu | կովու / govu | կովերու / goveru |
| Abl (Բացառական) | դաշտէ / tashde | դաշտերէ / tashdere | կովէ / gove | կովերէ / govere |
| Instr (Գործիական) | դաշտով / tashdov | դաշտերով / tashderov | կովով / govov | կովերով / goverov |
| գարուն / karun () | օր / or () | Քոյր / kuyr () | ||||
| singular | plural | singular | plural | singular | plural | |
| Nom-Acc (Ուղղական-Հայցական) | գարուն | գարուններ | օր | օրեր | քոյր | քոյրեր |
| Gen-Dat (Սեռական-Տրական) | գարնան | գարուններու | օրուայ | օրերու | քրոջ | քոյրերու |
| Abl (Բացառական) | գարունէ | գարուններէ | օրուընէ | օրերէ | քրոջմէ | քոյրերէ |
| Instr (Գործիական) | գարունով | գարուններով | օրով | օրերով | քրոջմով | քոյրերով |
| հայր / hayr (, ) | աստուած / asdvadz (, ) | |||
| singular | plural | singular | plural | |
| Nom-Acc (Ուղղական-Հայցական) | հայր | հայրեր | աստուած | աստուածներ |
| Gen-Dat (Սեռական-Տրական) | հօր | հայրերու | աստուծոյ | աստուածներու |
| Abl (Բացառական) | հօրմէ | հայրերէ | աստուծմէ | աստուածներէ |
| Instr (Գործիական) | հօրմով | հայրերով | աստուծմով | աստուածներով |
[]
(). /mə/, :
mart mə ('', Nom.sg), martu mə ('', Gen.sg)
, : -ə -n, , ( ):
martə ('', Nom.sg)
karin ('()' Nom.sg)
:
Sa martn e (' , ')
Sa karin e (' ')
mən -ə -n:
mart mə (', ()', Nom.sg)
:
Sa mart mən e (' ')
[]
( .) :
aheg martə (' , ', Nom.sg)
aheg martun (' ', Gen.sg)
[] ( - . )
[31] 2 . , . [32], , - . «», , «» [33].
3 (a, e, i):
| sirel
|
khôsil
|
gartal
|
|
| yes () | sirem | khôsim | gartam |
| tun () | sires | khôsis | gartas |
| an (//) | sirê | khôsi | garta |
| menk' () | sirenk' | khôsink' | gartank' |
| tuk' () | sirêk' | khôsik' | gartak' |
| anonk' () | siren | khôsin | gartan |
[34] [35] [36] [37] [38]: - (-) ( ) u, , . . : ktsutsunum, ktsutsunus, ktsutsune, ktsutsunuk, ktsutsunun, ktsutsununk; gulum, gulus, gule, guluk, gulun, gulunk; gdesnum, gdesnus, gdesne, gdesnuk, gdesnun, gdesnunk; ktemuztsunum, ktemuztsunus, ktemuztsune, ktemuztsunuk, ktemuztsunun, ktemuztsununk . .;
|
|||||||||||||||||||||||
gə "present" , yem ( ), unim (, ), kidem () and gərnam (), bidi:
Yes kirk'ə gə gartam ( , Pres)
Yes kirk'ə bidi gartam ( , Fut). : bidi əllam, unenam, kidnam, garenam ( : (); , , ( )).
, «gor» , , [39]: " Yes kirk'ə gə gartam gor ( , )
( . ):
[]
| 1.sg ես yes () |
2.sg դու du () |
3.sg նա na (//) |
1.pl մենք menk῾ () |
2.pl դուք duk῾ () |
3.pl նրանք nrank῾ () |
|
Class I |
սիրում եմ sirum em |
սիրում ես sirum es |
սիրում է sirum ē |
սիրում ենք sirum enk῾ |
սիրում եք sirum ek῾ |
սիրում են sirum en |
Class II |
խոսում եմ xosum em |
խոսում ես xosum es |
խոսում է xosum ē |
խոսում ենք xosum enk῾ |
խոսում եք xosum ek῾ |
խոսում են xosum en |
Class III |
կարդում եմ kardum em |
կարդում ես kardum es |
կարդում է kardum ē |
կարդում ենք kardum enk῾ |
կարդում եք kardum ek῾ |
կարդում են kardum en |
| 1.sg ես yes () |
2.sg դուն tun () |
3.sg ան an (//) |
1.pl մենք menk῾ () |
2.pl դուք tuk῾ () |
3.pl անոնք anonk῾ () |
|
Class I |
կը սիրեմ gë sirem |
կը սիրես gë sires |
կը սիրէ gë sirē |
կը սիրենք gë sirenk῾ |
կը սիրեք gë sirek῾ |
կը սիրեն gë siren |
Class II |
կը խօսիմ gë xōsim |
կը խօսիս gë xōsis |
կը խօսի gë xōsi |
կը խօսինք gë xōsink῾ |
կը խօսիք gë xōsik῾ |
կը խօսին gë xōsin |
Class III |
կը կարդամ gë gartam |
կը կարդաս gë gartas |
կը կարդայ gë garta* |
կը կարդանք gë gartank῾ |
կը կարդաք gë gartak῾ |
կը կարդան gë gartan |
- /j/ «».
[]
, . - -լու (-lu) - լինել (linel) «» . ( ) - պիտի (bidi). ( )
| 1.sg ես yes () |
2.sg դու du () |
3.sg նա na (//) |
1.pl մենք menk῾ () |
2.pl դուք duk῾ () |
3.pl նրանք nrank῾ () |
|
Class I |
սիրելու եմ sirelu em |
սիրելու ես sirelu es |
սիրելու է sirelu ē |
սիրելու ենք sirelu enk῾ |
սիրելու եք sirelu ek῾ |
սիրելու են sirelu en |
Class II |
խոսելու եմ xoselu em |
խոսելու ես xoselu es |
խոսելու է xoselu ē |
խոսելու ենք xoselu enk῾ |
խոսելու եք xoselu ek῾ |
խոսելու են xoselu en |
Class III |
կարդալու եմ kardalu em |
կարդալու ես kardalu es |
կարդալու է kardalu ē |
կարդալու ենք kardalu enk῾ |
կարդալու եք kardalu ek῾ |
կարդալու են kardalu en |
| 1.sg ես yes () |
2.sg դուն tun () |
3.sg ան an (//t) |
1.pl մենք menk῾ () |
2.pl դուք tuk῾ () |
3.pl անոնք anonk῾ () |
|
Class I |
պիտի սիրեմ bidi sirem |
պիտի սիրես bidi sires |
պիտի սիրէ bidi sirē |
պիտի սիրենք bidi sirenk῾ |
պիտի սիրեք bidi sirek῾ |
պիտի սիրեն bidi siren |
Class II |
պիտի խօսիմ bidi xōsim |
պիտի խօսիս bidi xōsis |
պիտի խօսի bidi xōsi |
պիտի խօսինք bidi xōsink῾ |
պիտի խօսիք bidi xōsik῾ |
պիտի խօսին bidi xōsin |
Class III |
պիտի կարդամ bidi gartam |
պիտի կարդաս bidi gartas |
պիտի կարդայ bidi garta* |
պիտի կարդանք bidi gartank῾ |
պիտի կարդաք bidi gartak῾ |
պիտի կարդան bidi gartan |
, ու + ե (e.g.(), կարդալու եմ, etc.( )), «»: kardalu em[kaɾdaˈlujem].
[]
. , . : -ում (-um) - լինել (linel «»). . - կը gë /gә/.
| 1.sg ես yes () |
2.sg դու du (u) |
3.sg նա na (//) |
1.pl մենք menk῾ (e) |
2.pl դուք duk῾ () |
3.pl նրանք nrank῾ () |
|
Class I |
սիրում էի sirum ēi |
սիրում էիր sirum ēir |
սիրում էր sirum ēr |
սիրում էինք sirum ēink῾ |
սիրում էիք sirum ēik῾ |
սիրում էին sirum ēin |
| , Class II |
խոսում էի xosum ēi |
խոսում էիր xosum ēir |
խոսում էր xosum ēr |
խոսում էինք xosum ēink῾ |
խոսում էիք xosum ēik῾ |
խոսում էին xosum ēin |
| d Class III |
կարդում էի kardum ēi |
կարդում էիր kardum ēir |
կարդում էր kardum ēr |
կարդում էինք kardum ēink῾ |
կարդում էիք kardum ēik῾ |
կարդում էին kardum ēin |
| 1.sg ես yes () |
2.sg դուն tun () |
3.sg ան an (//) |
1.pl մենք menk῾ () |
2.pl դուք tuk῾ () |
3.pl անոնք anonk῾ () |
|
Class I |
կը սիրէի gë sirēi |
կը սիրէիր gë sirēir |
կը սիրէր gë sirēr |
կը սիրէինք gë sirēink῾ |
կը սիրէիք gë sirēik῾ |
կը սիրէին gë sirēin |
Class II |
կը խօսէի gë xōsēi |
կը խօսէիր gë xōsēir |
կը խօսէր gë xōsēr |
կը խօսէինք gë xōsēink῾ |
կը խօսէիք gë xōsēik῾ |
կը խօսէին gë xōsēin |
Class III |
կը կարդայի gë gartayi |
կը կարդայիր gë gartayir |
կը կարդար gë gartar |
կը կարդայինք gë gartayink῾ |
կը կարդայիք gë gartayik῾ |
կը կարդային gë gartayin |
, , էի (e.g. ( ), սիրում էիմ/կը սիրէիմ, etc. ( ), «»: sirum ēi [siˈɾum eji]; gë sirēi ɡə siɾeˈji.
[]
, . , -, :
· I II ( ) -եց (-ec῾);
· - III -աց (-ac῾).
(. լինել linel, . ըլլալ ëllal)
- III (a- ), - .
| Eastern | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1.sg ես yes () |
2.sg դու du () |
3.sg նա na (//) |
1.pl մենք menk῾ () |
2.pl դուք duk῾ () |
3.pl նրանք nrank῾ () |
|
Class I |
սիրեցի sirec῾i |
սիրեցիր sirec῾ir |
սիրեց sirec῾ |
սիրեցինք sirec῾ink῾ |
սիրեցիք sirec῾ik῾ |
սիրեցին sirec῾in |
Class II |
խոսեցի xosec῾i |
խոսեցիր xosec῾ir |
խոսեց xosec῾ |
խոսեցինք xosec῾ink῾ |
խոսեցիք xosec῾ik῾ |
խոսեցին xosec῾in |
Class III |
կարդացի kardac῾i |
կարդացիր kardac῾ir |
կարդաց kardac῾ |
կարդացինք kardac῾ink῾ |
կարդացիք kardac῾ik῾ |
կարդացին kardac῾in |
| Western | ||||||
| s | 1.sg ես yes () |
2.sg դուն tun () |
3.sg ան an (//) |
1.pl մենք menk῾ () |
2.pl դուք tuk῾ () |
3.pl անոնք anonk῾ () |
Class I |
սիրեցի sirec῾i |
սիրեցիր sirec῾ir |
սիրեց sirec῾ |
սիրեցինք sirec῾ink῾ |
սիրեցիք sirec῾ik῾ |
սիրեցին sirec῾in |
Class II |
խօսեցա xōsec῾a |
խօսեցար xōsec῾ar |
խօսեցաւ xōsec῾av |
խօսեցանք xōsec῾ank῾ |
խօսեցաք xōsec῾ak῾ |
խօսեցան xōsec῾an |
Class III |
կարդացի gartac῾i |
կարդացիր gartac῾ir |
կարդաց gartac῾ |
կարդացինք gartac῾ink῾ |
կարդացիք gartac῾ik῾ |
կարդացին gartac῾in |
[]
| Նա գիրքը կարդում է Na girk῾ë kardum ē |
Ան կը կարդայ գիրքը An gë garta kirk῾ë |
||
| Նրանք իմ գիրքը կարդում էին Nrank῾ im girk῾ë kardum ēin |
Անոնք կը կարդային իմ գիրքը Anonk῾ gë gartayin im kirk῾ë |
, | |
| Դու իր գիրքը կարդալու ես Du ir girk῾ë kardalu es |
Դուն պիտի կարդաս իր գիրքը Tun bidi gartas ir kirk῾ë |
||
| Մենք մի գիրքը կարդացինք Menk῾ mi girk῾ kardac῾ink῾ |
Մենք կարդացինք գիրք մը Menk῾ gartac῾ink῾ kirk῾ më |
[] ()
. 2 : - (, etc) (, etc ). «gë».
, , .-. : Udem ( , , ; , ):
Udes ( )
Udê ( (, ) )
Udenk' ( )
Udêk' ( )
Uden ( )
«» , - .-. :
sirēi ( , )
sirēir ( , )
sirēr ( , )
sirēink῾ ( , )
sirēik῾ ( , )
sirēin ( , )
[] ()
1
| Խոսի՜ր Xosir! |
Խօսէ՜ Xōsē! |
! |
| -- | Մի՜ կարդանք Mi gartank῾!' |
! |
| Սիրեgե՜ք Sirec῾ek῾! |
Սիրեgէ՜ք Sirec῾ēk῾! |
!! |
[]
| Non-praeteritum Necessitativi | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1.sg ես yes () |
2.sg դու du () |
3.sg նա na (//) |
1.pl մենք menk῾ () |
2.pl դուք duk῾ () |
3.pl նրանք nrank῾ () |
|
Class I |
պիտի սիրեմ piti sirem |
պիտի սիրես piti sires |
պիտի սիրի piti siri |
պիտի սիրենք piti sirenk῾ |
պիտի սիրեք piti sirek῾ |
պիտի սիրեն piti siren |
Class II |
պիտի խոսեմ piti xosem |
պիտի խոսես piti xoses |
պիտի խոսի piti xosi |
պիտի խոսենք piti xosenk῾ |
պիտի խոսեք piti xosek῾ |
պիտի խոսեն piti xosen |
Class III |
պիտի կարդամ piti kardam |
պիտի կարդաս piti kardas |
պիտի կարդա piti karda1 |
պիտի կարդանք piti kardank῾ |
պիտի կարդաք piti kardak῾ |
պիտի կարդան piti kardan |
| 1.sg ես yes () |
2.sg դուն tun () |
3.sg ան an (//) |
1.pl մենք menk῾ () |
2.pl դուք tuk῾ () |
3.pl անոնք anonk῾ () |
|
Class I |
սիրելու եմ sirelu em |
սիրելու ես sirelu es |
սիրելու է sirelu ē |
սիրելու ենք sirelu enk῾ |
սիրելու էք sirelu ēk῾ |
սիրելու են sirelu en |
Class II |
խօսիլու եմ xōsilu em |
խօսիլու ես xōsilu es |
խօսիլու է xōsilu ē |
խօսիլու ենք xōsilu enk῾ |
խօսիլու էք xōsilu ēk῾ |
խօսիլու են xōsilu en |
Class III |
կարդալու եմ gartalu em |
կարդալու ես gartalu es |
կարդալու է gartalu ē1 |
կարդալու ենք gartalu enk῾ |
կարդալու էք gartalu ēk῾ |
կարդալու են gartalu en |
| Praeteritum Necessitativi | ||||||
| 1.sg ես yes () |
2.sg դու du () |
3.sg նա na (//) |
1.pl մենք menk῾ () |
2.pl դուք duk῾ () |
3.pl նրանք nrank῾ () |
|
Class I1 |
պիտի սիրեի piti sirei |
պիտի սիրեիր piti sireir |
պիտի սիրեր piti sirer |
պիտի սիրեինք piti sireink῾ |
պիտի սիրեիք piti sireik῾ |
պիտի սիրեին piti sirein |
Class II1 |
պիտի խոսեի piti xosei |
պիտի խոսեիր piti xoseir |
պիտի խոսեր piti xoser |
պիտի խոսեինք piti xoseink῾ |
պիտի խոսեիք piti xoseik῾ |
պիտի խոսեին piti xosein |
Class III |
պիտի կարդայի piti kardayi |
պիտի կարդայիր piti kardayir |
պիտի կարդար piti kardar |
պիտի կարդայինք piti kardayink῾ |
պիտի կարդայիք piti kardayik῾ |
պիտի կարդային piti kardayin |
| 1.sg ես yes () |
2.sg դուն tun () |
3.sg ան an (//) |
1.pl մենք menk῾ () |
2.pl դուք tuk῾ () |
3.pl անոնք anonk῾ () |
|
Class I1 |
սիրելու էի sirelu ēi |
սիրելու էիր sirelu ēir |
սիրելու էր sirelu ēr |
սիրելու էինք sirelu ēink῾ |
սիրելու էիք sirelu ēik῾ |
սիրելու էին sirelu ēin |
Class II1 |
խօսիլու էի xōsilu ēi |
խօսիլու էիր xōsilu ēir |
խօսիլու էր xōsilu ēr |
խօսիլու էինք xōsilu ēink῾ |
խօսիլու էիք xōsilu ēik῾ |
խօսիլու էին xōsilu ēin |
Class III |
կարդալու էի gartalu ēi |
կարդալու էիր gartalu ēir |
կարդալու էր gartalu ēr |
կարդալու էինք gartalu ēink῾ |
կարդալու էիք gartalu ēik῾ |
կարդալու էին gartalu ēin |
. 2 (praeteritum) (non-praeteritum) . piti . -lu - әllal ()
, piti bidi, , Futurum indicativi onditionalis. , Futurum indicativi ( Futurum perfecti (. )):
| form | ||
|---|---|---|
| կարդալու է | fut. indicativi |
non-praeteritum necessitativi |
| պիտի սիրեմ | non-praeteritum necessitativi |
fut. indicativi |
[] -
[] ( )
. , i-, 2, 1, 2 3 - :a, e, i, a, e, i e:
| Class | |||
|---|---|---|---|
| I (e-) |
սիրել sirel |
սիրել sirel |
|
| II (i-/e-stem) |
խօսիլ xōsil |
խոսել xosel |
|
| III (a-) |
կարդալ gartal |
կարդալ kardal |
[] Participium Futurum
. . . - -լու (-lu). . -լիք (-lik῾):
[] Praesens et Praeteritum Participia ( )
[] Praesens
, . : -ում (-um) ( -) -լիս (-lis); . -ող (-oġ), ; . . nomina agentis: ուսանող (usanoġ , ) [. ուսանել usanel )].
[] Praeteritum
. . . . . . - -ած (. -aj/. -aç). . . . -եր (-er) , . -ել (-el).
| Participle | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Praesens | I | սիրող siroġ |
խօսող xōsoġ |
կարդացող gartac῾oġ |
սիրող siroġ |
խոսող xosoġ |
կարդացող kardac῾oġ |
| II | -- | -- | -- | սիրում sirum |
խոսում xosum |
կարդում kardum |
|
| III | -- | -- | -- | սիրելիս sirelis |
խոսելիս xoselis |
կարդալիս kardalis |
|
| Futurum | I | սիրելու sirelu |
խօսիլու xōsilu |
կարդալու gartalu |
սիրելու sirelu |
խոսելու xoselu |
կարդալու kardalu |
| II | սիրելիք sirelik῾ |
խօսիլիք xōsilik῾ |
կարդալիք gartalik῾ |
-- | -- | -- | |
| Praeteritum Activi | սիրեր sirer |
խօսեր xōser |
կարդացեր gartac῾er |
սիրել sirel |
խոսել xosel |
կարդացել kardac῾el |
|
| Praeteritum Passivi | սիրած siradz |
խօսած xōsadz |
կարդացած gartac῾adz |
սիրած sirac |
խոսած xosac |
կարդացած kardac῾ac |
|
[] ()
- 2 , «» «». I/II, «» , :
| Class I | present | սիր- sir- |
սիր- sir- |
| past | ( ) | ( ) | |
| Class II | present | խօս- xōs- |
խոս- xos- |
| past | ( ) | ( ) | |
| Class III | present | կարդ- gart- |
կարդ- kard- |
| past | կարդաց- gartac῾- |
կարդաց- kardac῾- |
|
-եց (-ec῾).
[]
| Ես "" | Իմ | Զիս | Ինծի | Ինծմէ | Ինծմով |
| Դուն "" | Քու | Քեզ | Քեզի | Քեզմէ | Քեզմով |
| Ինք "" | Իր | Զինք | Իրեն | Իրմէ | Իրմով |
| Ան "" | Անոր | Զայն | Անոր | Անկէ | Անով |
| Մենք "" | Մեր | Մեզ | Մեզի | Մեզմէ | Մեզմով |
| Դուք "" | Ձեր | Ձեզ | Ձեզի | Ձեզմէ | Ձեզմով |
| Իրենք "" | Իրենց | Զիրենք | Իրենց | Իրենցմէ | Իրենցմով |
| Անոնք "" | Անոնց | Զանոնք | Անոնց | Անոնցմէ | Անոնցմով |
[]
- 1 2 Ethnologue report for Armenia
- Zareh Melkonian Գործնական Քերականութիւն - Արդի Հայերէն Լեզուի (Միջին եւ Բարձրագոյն Դասընթացք). 4. Los Angele, 1990. . 137.
- «WESTERN ARMENIAN a minority and a non territorial language»
- « , , »
- «Review of Istanbuls Armenian community history»
- UNESCO: 15 Languages Endangered in Turkey, by T. Korkut, 2009
- . ,
- (XIXIV .)
- -l [1]
- , :
«, : , ( ), , , . ( ) , , - , - ». 
- Modernes Ost- und Westarmenisch / Modern East and West Armenian (.)
- Armenian-English Vocabulary and phrasebook (also with ottoman Turkish words) : Առաջնորդ Զրուցատրութեան Հայերէն Եւ Անգղիերէն լեզուաց, Կ. Պոլիս 1912 (80 p.) [2]
- ( . --), )
- «»
- ., , .1. . , , 1940. 356 , . . :, I95I. 608 .
- ., . , . . : 1902. 381 .
- . . , .1-4. : . , .1.1971. 698 , .2. 1973. 687 , . , 1977. 635 , .4, 1979. 674 . 181.
- Online Etymology Dictionary. etymonline.com. 9 2012. 7 2007.
- «»
- 1 2 3 'þ' .-. , - «th».
- «futrei» () . , . , () .
- 1 2 3 4 'ç' () «ts», . «çownk», «gorç», «meç», «ançanot'», PIE *g.
- 1 2 3 C «bum» (), «pir» () «utur» () . .
- «yare» () .
- 1 2 3 4 «-» . : «in-», «i-». «an-» «a-» , PIE *n-.
- . -
- Modernes Ost- und Westarmenisch / Modern East and West Armenian Deklination / Declension (.)
- Elementary Modern Armenian grammar / Kevork Gulian, London 1902. See table of contents (on Internet Archive) (.)[3]
- . . ." : « » " ( . 2006, № 1. . 7-20)[4]
- . « », , 1911 .
- . « », 1951 .
- . « », 1957 .
- . « », 1957 .
- . « », 1960 .
- , -yor-: cf. seviyorum: gə sirem gor (). , .
[] .
[]
- Melkonian Zareh Գործնական Քերականութիւն - Արդի Հայերէն Լեզուի (Միջին եւ Բարձրագոյն Դասընթացք). Fourth. Los Angeles, 1990.
- Sakayan Dora Modern Western Armenian For the English-speaking World: A Contrastive Approach. Montreal: Arod Books, 2000. ISBN 0969987927
- Samuelian Thomas J. A Course in Modern Western Armenian: Dictionary and Linguistic Notes. New York City, New York: Armenian National Education Committee, 1989. ISBN 0961793325
- 115- . .
