GNU Free Documentation License . .

: ,
, . ().
:

isi Zulu
:

Flag of South Africa.svg 
:

-, ,

:

Flag of South Africa.svg 
:

:

: 11
: 25

:

-

-
S
:

7.7597:

195
ISO 639-1:

zu
ISO 639-2:

zul
ISO 639-3:

zul
. : :
, , :
     020%      2040%      4060%      6080%      80100%

́, ́ (. isiZulu)  , . ( 10  ); , , () [1].

[]

. 2001 10 677 305 . 25  . , :

  • (248 ., 1993)
  • (76 ., 1993)
  • (37,5 ., 1966 )
  • (1 798 ., 1980 )

, 11 .

[]

, ,   . , . - , : , , , .

XIX -. , , , . («»); , , , - (. , ). -, .

1838  . 1842  , 1878 ; , , . , . . , ( , 1883).

. . . , . « », .

1901  « », .   Insila ka Shaka Ilanga lase Natal (« »).   , , , .

, , , . , . , , - . -, , - . Ukhozi FM, ,  , [2]

  -  (« »). 15:11 (UTC) 23 2012 544 (   3339); 4521 , ; 30 - 30 ; 25 527[3].

[]

[]

, . (  ), , .

( . #)

a b bh c ch d dl e f g gc gq gx h hh hl i k kh l m n nc
[a] [ɓ], [b]* [b] [ǀ] [ǀʰ] [d] [ɮ] [e], [ɛ] [f] [g] [gǀ] [gǃ] [gǁ] [h] [ɦ] [ɬ] [i] [k]** [kʰ] [l] [m] [n] [ŋǀ]
ngc ngq ngx nhl nq nx ny o p ph q qh s sh ts tsh u v w x xh y z
[ŋgǀ] [ŋgʰ] [ŋgǁ] ntɬʰ [ŋʰ] [ŋǁ] [ɲ] [ɔ], [o] [p] [pʰ] [ǃ] [ǃʰ] [s] [ʃ] [ts] [tʃ] [u] [v] [w] [ǁ] [ǁʰ] [j] [z]

:

* [b]

** ,

[]

: [a], [e] ( [ɛ]), [i], [o] ( [ɔ]), [u]. , .

( )

 
p  pʰ  b     t  tʰ  d       k  kʰ  g  
          tʃ  dʒ      
m     n     ɲ ŋ  
  f  v   s  z ɬ  ɮ ʃ     h  ɦ
    w (r) l   j    

(   , ) , / . .

 
ǀ ǃ ǁ
gǀ gǃ gǁ
ǀʰ ǃʰ ǁʰ
ŋǀ ŋǃ ŋǁ
ŋgǀ ŋgǃ ŋgǁ

,   . : ( ), ; , , ; , . ( ). .

. (, , ) : ph > sh, p > tsh, bh > j, b > tsh, m > ny, mp > nytsh, mb > nyj. [j].

u, o w, e i  y. a i e, u  o. .

[]

, . , , , . 15 , 10 ( . « »).

. ( - ), (, , .)

[]

. ,   . ( ), : , I/II І/IІ .

  . . . . . . . .
I/II um(u)- aba-, abe- om(u)- aba-
Ia/IIa u- o- omu- aba-
III/IV um(u)- imi- om(u)- emi-
V/VI i(li)- ama-, ame- eli- ama-
VII/VIII isi- izi- esi- ezim-, ezin-
IX/X im-, in- izim-, izin- em-, en- ezim-, ezin-
XI/X u- izim-, izin- olu- ezim-, ezin-
XIV ubu -- obu --
XV uku- -- oku- --
XVI

, a .

umu- (I ) ili- (V ) . : madoda '!' (amadoda).

, « », : e Goli '' ( « », . ), ' ', ' ', ' '. ku- ( Ia, IIa), e- ( ) -ini (-eni, -wini, -yini), .

: (. #) , , -a-, , (), . : uhlelo (XI ) lwesi Zulu ' ' (lu-a-isi Zulu), inja yendoda ' ' (i-a-indoda). Ia IIa, a -ka-, u- : izinkomo zikababa ' () ' (zi-ka-(u)baba). , e- -s: izilimi zase Ningizimu Afrika ' (e Ningizimu Afrika)'. . .

[]

. , -nke '' '-dwa ''.

  '' '' ' '
1 .. . mina nge* -mi
1 . . . thina so -ithu
2 . . . wena we* -ko
2 . . . nina no -inu
Ia yena lo lowo lowaya wo/ye** -ke wa-
IIa bona laba labo labaya bo -bo ba-
III wona lo lowo lowaya wo -wo wa-
IV yona le leyo leya yo -yo ya-
V lona leli lelo leliya lo -lo -la
VI wona la lawo lawaya o -wo a-
VII sona lesi leso lesiya so -so sa-
VIII zona lezi lezo leziya zo -zo za-
IX yona le leyo leya yo -yo ya-
X zona lezi lezo leziya zo -zo -za
XI lona lolu lolo loluya lo -lo lwa-
XIV bona lobu lobo lobuya bo -bo ba-
XV khona lokhu lokho lokhuya kho -kho khwa-

:

* -nke

** wonke, yedwa

, : ubaba wami ' '.

[]

, . ,

: ; , , ( ). , ( ) . , « » -ya-, . , -(il)e. , . , , . : - ( , ).

:

  3. ( -ya-)
  6. « » ( )
[]

, . , , XI, XIV XV, :

  • ,
  • (NB! V «» li-)
 
1 . . . (-)ngi-
2 . . . u- -ku-
1 . . . (-)si-
2 . . . (-)ni-
I u- -m-
II ba- -ba-
III u- -wu-
IV i- -yi-
V li- -li-
VI a- -wa-
VII (-)si-
VIII (-)zi-
IX i- -yi-
X (-)zi-
XI (-)lu-
XIV (-)bu-
XV (-)khu-

2 . . . 3 . . . ( u-) ( ).

[] -

-ya-, ( Continuous). «» -ya- , «», , [4], , [5]. : («») , ; , , . -ya- , : ngiyabonga ' (. « »)', ngibonga usizo lwakho ' '. , , «» : umfana uyayibona inja ' ' (. « --  »). -e -ile , «» «» -ya-.

- : -(il)e -be- -so-, , . -ba '' -sa '', ( ) , : nga-be ngi-zi-bulele, «- --»[6]. «» «». -sa; -be -so.

( -hamba '' 1 . . .; ,   ; , ,   , ):

()
 
ngi-hamba
ngi-ya-hamba		 a-ngi-hambi
ngi-hambe
ngi-hambile		 a-ngi-hambanga'
be- be-ngi-hamba be-ngi-nga-hambi
ngi-be ngi-hamba
nga-hamba a-ngi-hambanga
+ nga-ngi-hambe
nga-be ngi-hambe		 nga-ngi-nga-hambanga
ngi-zo-hamba
ngi-yo-hamba		 a-ngi-zu-hambi
a-ngi-yu-hambi
be- ngi-zo-be ngi-hamba ngi-zo-be ngi-nga-hambi
+ ngi-zo-be ngi-hambe
ngi-zo-be ngi-hambile		 ngi-zo-be ngi-nga-hamb-anga

a- 2 . . . I Ia : -wu- -ka-: awuhambi ' ', akazuhambi '() '.

«» -za- resp. -ya- -zi- resp. -yi- , : ngizaukuhamba ' '; ngizokuhamba.

[]

-uku-: ngifuna ukuphuza ' '. : ngifuna ukumbona ' '.

, -ni. -musa ' ' : musani ukuhamba ' '.

, : ( ), (), ( ). :

  • ( )
    • ,
    • -e; ma-: ngihambe ' ', mangihambe ' '. nga, i: ngingahambi ' ', mangingahambi ' '
    • ma- -yo (mangiyohamba), -bo- (ngibohamba). , -nga- : ngingabohambi.
  • nga: ngangingahamba ' ', ngingahamba ' '; nge,   -e.
  • nga- ya, : ngangiyaukuhamba ' '; -ya- -nga-: ngangingayaukuhamba ' '.

, .

[]

  . :

  • (-wa; )
  • (-eka, -akala)
  • (-isa): -bona '' bonisa ''
  • ( ; -ela)
  • (-is(is)a): -bona '' 'bonisisa ' '
  • (-ana)
  • ( ).

[]

, «», (   emhlane '', umhlane ''), « » ( : izinkomo ezilapha ' '), « » ( , ), « » (), « » ( na '?', njani '?'). , , (), : wawuthi bu bu bu (. « , , ») ' '.

[]

  SVO (    ); . : abafazi bomuzi ' ', umntwana lowo ' ' ( lo umntwana).

;   ( , . #- ).

. ( «» ) , : balethela umfana incwadi '() ' (. baletha incwadi '() '). : bamlethela umfana incwadi (. «- »).

( ). ( ) : ( ) ( -, , ) , ( ), ( ), ( , -yo): umuntu ukhuluma ' ', umuntu okhuluma(yo) ', '[7].

[]

- ( , ), , , ( , CVC ): itafula '' ( tafel), ikhilomitha '' (. kilometre). V . , s + : , : . school ( . skool) isikole ''. isi- VII, VIII: izikole ''.

,   ; ,   .   ubuntu '', GNU/Linux.

, .   , , , ( , , , ). ( , ), [8][9].

, ,  (isi Camtho). , , , , « ».   , «» ,   Tsotsitaal ( tsotsi '' taal '')[10].

[]

  1. South African Languages | Statistics and graphs
  2. SABC CORPORATE
  3. :
  4. Buell, L. C. (2006) The Zulu Conjoint/Disjoint Verb Alternation: Focus or Constituency? // ZAS Papers in Linguistics, 43(4).
  5. Creissels, D. (1996) Conjunctive and disjunctive verb forms in Tswana // South African Journal of African Languages 16: 109115.
  6. , . .  . .: - , 1961, . 48.
  7. Zeller, J. (2002) Relative clause formation in the Bantu languages of South Africa // Southern African Linguistics and Applied Language Studies, 22(1-2), pp. 75-93
  8. Mufwene, S. S.Contact languages in the Bantu area
  9. Mesthrie, Rajend (1989) The origins of Fanakalo // Journal of Pidgin and Creole Languages, 4, pp. 211240.
  10. Tucker Childs, G. (2004) An Introduction to African languages. Amsterdam: John Benjamins.

[]

  • , . .  . .:   , 2003
  • . . / . . . . ; , .  .: , 1961.  72 .  ( ).  1 500 .
  • Buell, L. C. (2005) Issues in Zulu Verbal Morphosyntax, PhD Thesis, University of California, Los Angeles. ( .pdf .zip)
  • Doke, C.M. (1947) Text-book of Zulu grammar. London: Longmans, Green and Co.
  • Doke, C.M. (1954) The Southern Bantu languages. London: Longmans, Green and Co.
  • Wilkes, Arnett & Nkosi, N. (1996) Teach Yourself Zulu. London: Hooder & Stoughton
  • Nyembezi, C.L.S. (1957) Learn Zulu. Pietermaritzburg: Shuter & Shooter.
  • Nyembezi, C.L.S. (1970) Learn More Zulu. Pietermaritzburg: Shuter & Shooter.
  • Doke, C.M. (1958) Zulu-English Vocabulary. Johannesburg: Witwatersrand University Press.
  • Dent, G.R. & Nyembezi, C.L.S. (1959) Compact Zulu Dictionary. Pietermaritzburg: Shuter & Shooter.
  • Dent, G.R. & Nyembezi, C.L.S. (1969) Scholars Zulu Dictionary. Pietermaritzburg: Shuter & Shooter.
  • Doke, C.M. & Vilakazi, B.W. (1948) Zulu-English Dictionary. Johannesburg: Witwatersrand University Press.

[]

«»

«»

«Ikhasi Elikhulu»

«»
«»

[]

-
Flag of South Africa.svg

| | | | | | |
() | ( ) | |

 
«/w/index.php?title=&oldid=44296566»