GNU Free Documentation License . .

: ,

. جمهوری اسلامی ایران

: 32°2946 . . 54°1742 . . / 32.496111° . . 54.295° . . (G) (O)

: «, , »
«اﻘﻼ، ﻯ، جمهوری اسلامی»
«
́, ́, ́ ́»
: «سرود ملی اﻳ»
«
́ ́ ́»
Iran on the globe (Afro-Eurasia centered).svg
1 1979
( )
, , , , , ,


.


 % .
17-
1 648 000 ²
0,7

(2011)

77 891 220 . (17-)
42 ./²

   (2011)
  

930,2  $ (17-)
12570 $
, ,
(IRR, 364)
+98
+3:30 ( UTC+4:30), IRST

́ ́ ́ (. جمهوری اسلامی ایران  -́ ɒ́- ɒ́, ́ (. ایران [ʔiˈɾɒn]) ́ - .   .

, -  [1], [1], [1],   [1],   [1] [1]. ,   .

.     III  . . I . . XVI .

1979 , .

[2] . .

[]

(. ايرا) . Erān . Airyāna,   «arya» « », « » . airyanam dahyunam  « ».[3]

(550327 .  . .) «Aryānam Dahyunam» .-. «Aryānam Xšaθram»  « », (250  . .  224 . .)  Aryānšaθr / Aryānšahr. « Aria, Ariane , , -, , , ,   Eranshahr (), »[4]." (Άριανή) : , , , , ( Areia, . Haraiva, ), [5].

(224651 . . .)  . Erānšahr (Eranshahr.svg) . «Airyānam Xšaθram», « ». «ai» «»[6]. : [5].

  . , , «» 1935 , .

[]

  . . I . XVII XVIII , XIX . 1935 . 1979 .

.   ( )   , , , ; .

[]

(. ). I  . . (, , , ) ; , , , .

, VIII- VII  . ., (). . , ,   .

[]

553  . . . . , . 529  . . II . , 546  . .,   , . II .

. , , , - . .   , : . , . .

. . .

I , , . , . , 330  . . .

[]

323  . . . , I , . 92  . . , . , . , .

224 , , IV   (« »)  ,   . , . . .

  « »

I (531579) : 540 , 562  . . , . . .

I, II (590628) , . . , . , III (632651) . , .   .

[]

632 . 637 . 652 , . , . , , , . .

750 ,   . , . , 822 - -, ,   . .

, . . , IXX . «», .

962 - (). . .

1220 - , , -. , . . 1260 2,5  250 [   105 ]. - . - XIV .

. , . , , . . .

, .

[]

I 1501 . 1503 - . I, , , , , , . , .

, . . . , . . . 1722 - , , -. -, , II, .

- , . . - , -, , , . 1739 - , . , , . 1740 - , . . 1747 - .

1750 -. - 700 , . . . , 1781 . , --, . , - , 20 . 1797 , ( ) . - .

. , . 1906 , . 1918 . 9 1919 - , . 1920 . , 1921 . 21 1921 - - 1925- . 26 1921 , .

«» (« »). , . . (. « »), . 1942 ,   . , , , 1946 .

, . . 1951 , , British Petroleum. . , 1953   . . , 1967 .

1957 .

1963 (« »). . 1965 « » - . 1973 . 1970- , . 1979 .

[]

  . 1978 , . 1979 , , , 1 , . . 1 1979 . 3 .

, . . . 4 1979 , , 444 . (, , , , ,   « »  ) , , . . 1981 , .

. ( ) --. , . , . 22 1980 -- , .

, , 1982 . , «» . . 6 . - .

, , , . , . 100 . 500 .

1997 , . 90- . . . « ».

[]

(. محمود احمدینژاد)

, 1979 , . 2011 .

. .   , . : , , . .

. [7] . . . - 21 . , . . .

  (. مجلس شورای اسلام « »). 1979 . 290 , . , . .

12 , 6 . 6 . , , .   . , . , .

, . .     .

86 . ( : ,   , , , , ). . .

. () , , , , - . 1999 . - , .

, , , , . . , . , . . .

[]

. . , . ,   , ,   , .[8] ( 13), : , , (, .) « », .[9]

.   . , , , , . . . , . : 16- , ( , .)[10] , .

( ) . , , .[11]

( ) . 2006 215 , , . Amnesty International, 2007 200 .

: . . . .[12] , , . - .ir, . . .

. , ,[13] .[14]

[]

-

1979 . 1979 , , . . , , .

, . , . , 1988 , .

, . 1980 , - . , «» . - . - , , , .

- , . . , , . .[15] . .

, - . 2005 . . ( , , , ) . .[16]

. , , . « ». .   ( 1945 ), , , SAARC, .

2009 , [17]

[]

, . 1940- - , . 1971 , , , , . .

[]

- . (1648 . ²) . (   611 (   179 )[18] (35 ) -, (992 ) -, (909 ) (936 ) , (499 ) (1458 ) . ,   .

, .   . . , .   (5604 ). ,   - -. - . , .

-

, -  -- . - , .

[]

.   . 0°, 30°. 1700  680 . 40°. , 0°, . ,   .

[]

67,5 % . 2030 , , 80 %.   8,7  [1] (14  ). ,   , , , , .   , .

[]

(. استان  ostān; ..  استانﻫ  ostānhā), (. شهرستان),   (. بخش). (. مرکز  markaz). (  استاندار). 31 :

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.

11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.

21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.

1950 12 : , , , , , -, , , , , . 1950- 10, 1960 1981 28. 2004 3 , 2010 2 .

[]

1950-1990- . 1979  2006  70,495782  [19]. 1990- .   1,87 ( 2,15)[20]. 61 % 30 ( 2009). 84 % ,   71 %[21].

4 . , 1979 . , 1996   [22].

: , , , .   .   2700 (2006). 18 % [23].

  [24]. . « », : (61 %), (16 %), (10 %), (6 %), (2 %), (2 %), (2 %),[25]

[]

-

  . 89 %   - ( ). , , , . : ( ) . .

- 9 % . 2 % , , , , , . . , . , ( ) [26]. , , .

«Open Doors» 2012 , 5 , [27].

[]


: ; 2000  .   , .

: , 1979 , . (12 %) ( 2004   11,3 %; 2008   28,2 %).

, 2009 16,7 %. , , , , .

, , , , , .

  . , . , , , , , - . , . , . : , , , , , , , , , , . , , , . 7,5  .

45 % , 31 %  . 2007 852 . 5 %, 2008 7 %. 15,8 %.

: , , , .

2008   15,3 %, 14,3 %, 10,4 %, 6,4 %, 6,4 %, 4,5 %.

: , , , , , , , , .

2008   19,3 %, 13 %, 9,2 %, 7 %, 5,1 %, 4,3 %, 4,2 %.

, - - . . - .

[]

16 % . - .

2010  290  . . 2005 . .     . 2005  - .

IGAT, IGAT-1 9,6  , 1970 , IGAT-2 27  , 1979 . . . .

2005 . 132  ( 10 % ). 4,2  , 2,7  . ( ), .

, . (). 1990-, , ( Total Elf Aquitaine, Petronas, Eni, , «»), , .

. 500  - . 2010  53 . . .

[]

- , . 2003 300 ,   , . 2004 1,7  . , , , . 2004 2 . .

68 . 1,8 % . ; 10 %.

[]

( ). . 178 . , 2/3  . 1000 30 .   8400 (2005). ( ), , , .   ().   1435 .   - ,   . 321 , 129 - . .   34 . ; 17 .  , 16 .  , 1   .

[]

[]

[]

[]

:

:

:

[]

: , 545 . 350 .   , 90 11 , . , 12 .

. , -3. 3,3 % , , , , , .

[]

2 2009 «» («») - -2 , . 2010 , - «-3» . 3 2012 «» ( ). . .

[]

. 22 « ».[28]

[] .

-
-

[]

[]

  • «», .
  • Open Directory Project (dmoz).