GNU Free Documentation License . .

( « »)
: ,
:
: , ,
: . 150
:
-, -, - - .
: VIII . .
: 56%
7.7597: 219
ISO 639-2: ira
ISO 639-5: ira
. : :

, , . , , , 150 . Ethnologue 87 [1]. / [2]. (. 70 , ), (. 40 .), (. 30 .) (10 .). «» .

[]

« » . XIX .[3] , , , .

«» «». , « » (), ( ). , , . ( - ) - .

[]


Chariot gold.png


:
 ·  ·

:

( · )

( · )

 ·  ·  ·
 ·  ·  ·  ·  ·
 ·
··

() , II .  . ., (), III  II . . [4]. : [5].

, :

  • : *bh > *b, *dh > *d, *gh > *g, *ǰh > ǰ.
  • : *ph > *f, *th > *ϑ, *kh > *x
  • *ć > *ś, *j́ > *ź, *j́h > *ź; *ś *ź , (. ).
  • «» ( *p, *t, *k *n): *s > *h[6]
  • ( *pr > *fr, *kt, *gt > *xt)
  • : *tt > *st, *dt > *zd

[]

 ·
 ·  ·
 ·
: , , ,
()
 ·
 ·

 ·  ·
 ·  ·
 ·  ·
() ·
 ·  ·
 ·
 ·  ·
 

··

3- . : , . ׸ : « », . . , , .

(). , . , , . , .

[]

, IVIII . . . ( ), - , -, - -. .

:

  • , VIIV . . ., - );
  • , , ́ , , ; . I . . .[7]

, :

  • , - .
  • « » , VIII . , .

, , / , - . . , , . , . , ( , , ), , . «»[8].

« » () . , , «» . , *ś *ź :

1. (*ś > s, *ź > z, *śuV > spV, *źuV > zbV, V ): , -, - -
2. - / (*ś > ϑ, *ź > δ (> d), *śuV > sV, *źuV > zV)
3. ( *ś > ϑ, *ź > δ) , .
4. (*ś > s, *ź > z, *śuV > šV, *źuV > žV): (. ).

«» , -. , *č > ( > ) .

:

  • *b- > β- (v-), *d- > δ-, *g- > γ- ( )
  • : *pt > βd, *xt > γd ( )

(, *h > . h, . ø (), *ϑ > . h, . ϑ, t, s) , . «» «» .

[]

IV . . . IX . . . , «» XIV ., , .

. ( ), .

, . ( , ), «» «». 6 . , .

-

  • ( «») (IIIVII .), , ; II . . ., IXX . . .

-

  • , . , - ; ; I . . .; V .

-

-

  • , XI .; ;
  • , XIIIXIV .
  • , ; ; , (. ) XIII .

, [9], .

[]

. , , , - . , . , , / .

, ( , , ( ). , ( ) ( ) .

- / , (, , , ), ( , ), . ( , , ), .

, , . , , . II . . . . ( ) .

[]

( )
- ( )

-

  • (, ), XXVI/XVII ., , . - :
    • ( )
    • ( )
    • ( )
- -.

-

-

-

[]

- , .

-, - ( ). , . ( ), .

, , , . - (, , , , ) , . , .

, , , .

[]

[]

/: a  ā, i  ī, u  ū, (e -) ē, (o -) ō. / , -, , , . . / /, /, /. .

, (e  ə e  ů ). (æ  å)

[]

:

  • : p  b, t  d, k  g
  • : č  ǰ
  • : f  v ( w), s  z, š  ž, y, x  γ, h
  • : m, n
  • : l, r

β δ. r ř. h.

:

  • c  ʒ ( ; )
  • w, f ()
  • β (v), δ; ϑ; (t  d), (s, l)
  • xˇ  γˇ, x  γ
  • h

:

  • , , : , , )
  • (ṭ, ḍ, ṣ̌, ̌, č̣, , ṛ .): , , , , , , .

(     )

q.

[]

- , . .

[]

, , .. (*-ānām > *-ān(a)) *-tāt > *-tā / *-t.

(6 ), . 3 ,   2. ( ) .   , , , . - ( ). , -, , , , , , . :   4 ;   3 , , , , ,   2 . 9- .

: , , -, , , , , , , ( ) . , , , , , . ( ) , , ;   , , , , , , , . (, , ).   , . (-, , )

[]

3 . . , ( ) ,   . (), *-ta *asti «». , , -, .

«» *-ta   : , , , , , , , , , , . , ( ) , , , .

, , , , , , -, . .

[]

- (. ).

,   . SOV (    ). - SVO.

, ( ), , , . ( , .) (*ya-) «» , , : pesar-e šāh « » < *puϑrah yah xšāyaϑyahyā «, »; kuh-e boland « » < *kaufah yah br̥źa(nt) «, ».

[]

, , ( ), , . , , .

( ) . , , . , , . , . , .

. . . ( , , , ).

:

  • ( )
  • ( )
  • ( )

[]

.

(VI, . VII . . .), , .

, , , , -[10].

, , :

.

IV . , . , (. )

- . .[11].

( )

.

. X . , , . , , . :

  • ( , )

, -

.

, , , 1930-40- «» :

, , , . . .

[]

, , . , , , , , [12].

:

( ) 70 . , , , , X ., , , ( . 90 . .) - , ()
36 . , - ( ) , XVII ., , -
36 . XVI ., - , ,
9,5 . ( ). , , -
- 4,3 . , , -
4 . , , -
3,5 . , , , -
. 1,5 2,5
500 . -. , . XVIII .,
250 . ,
200 .
( -) 125 . , ,
( -) 90 . , ,
50 . , - -

[]

. , .

  • , , , .
  • ; .
  • XIII . .
  • --, XV ., .

:

[]

[]

  1. Gordon, Raymond G., Jr. (ed.) (2005). «Report for Iranian languages». Ethnologue: Languages of the World (Dallas: SIL International.
  2. . . . . . / : . I. - . . 1997
  3. Lassen, Christian. 1936. Die Altpersischen Keilschrift von Persepolis. Entzifferung des Alphabets und Erklärung des Inhalts. Bonn: Weber. S. 182.
  4. Prods Oktor Skjærvø. IRANIAN LANGUAGES AND SCRIPTS. 2005. Iranica.com
  5. Fredrik T. Hiebert, Origins of the Bronze Age Oasis Civilization in Central Asia, with foreword by Carl C. Lamberg-Karlovsky and preface by Viktor I. Sarianidi, Cambridge, Mass., 1994.
  6. . . . . : . . 1999
  7. PRODS OKTOR SKJÆRVØ. IRAN vi. IRANIAN LANGUAGES AND SCRIPTS (1) Earliest Evidence
  8. Nicholas Sims-Williams. EASTERN IRANIAN LANGUAGES
  9. Bertold Laufer. The Language of the Jue-chi or Indo-Scythi-ans. Chicago, 1917, P. 14
  10. . . , / . . . 1961, .190-204.
  11. N. Sims-Williams. BACTRIAN LANGUAGE
  12. . . . III. « », . 2000, . 155

[]