Êàðàíòàíèÿ
 Èñòîðèÿ Ñëîâåíèè |
|
|
|
|
Êàðàíòàíèÿ |
|
|
Ïîðòàë «Ñëîâåíèÿ» |
Êàðàíòàíèÿ (ñëîâåí. Karantanija, Korotan) â îäíî èç äðåâíåéøèõ ñëàâÿíñêèõ ãîñóäàðñòâ, âîçíèêøåå â íà÷àëå VII âåêà íà òåððèòîðèè Êàðèíòèè, Øòèðèè è Ñëîâåíèè. Ãîñóäàðñòâî ïðîñóùåñòâîâàëî îêîëî òð¸õñîò ëåò, ïîêà íå áûëî âêëþ÷åíî â ñîñòàâ Êàðîëèíãñêîé èìïåðèè. Ñëàâÿíñêîå íàñåëåíèå Êàðàíòàíèè (êàðàíòàíöû) ÿâëÿåòñÿ ðîäîíà÷àëüíèêîì ñîâðåìåííûõ ñëîâåíöåâ.
Ñîäåðæàíèå |
[ïðàâèòü] Âîçíèêíîâåíèå
Ñëàâÿíñêèå ïëåìåíà ðàññåëèëèñü íà âîñòî÷íûõ ñêëîíàõ Àëüï è â âåðõíåì òå÷åíèè Ìóðû, Äðàâû è Ñàâû â êîíöå VIâíà÷àëå VII âåêà. Óæå ïîä 595 ãîä â «Èñòîðèè ëàíãîáàðäîâ» Ïàâëà Äèàêîíà óïîìèíàåòñÿ Ñëàâÿíñêàÿ ïðîâèíöèÿ (ëàò. provincia Sclaborum). Ñëàâÿíñêîå íàñåëåíèå ýòîãî ðåãèîíà ïðàêòè÷åñêè ñðàçó æå ïîïàëî ïîä âëàñòü Àâàðñêîãî êàãàíàòà. Îäíàêî â 622 ãîäó, âîñïîëüçîâàâøèñü âîéíîé àâàðîâ ñ Âèçàíòèåé, ñëàâÿíå ïîäíÿëè âîññòàíèå, âî ãëàâå êîòîðîãî âñòàë êíÿçü Ñàìî, êîòîðûé ðàçãðîìèë â 623 ãîäó àâàðñêèå âîéñêà, à â 631 ãîäó îòðàçèë íàáåã ôðàíêîâ. Òàêèì îáðàçîì áûëî ñîçäàíî íåçàâèñèìîå ñëàâÿíñêîå ãîñóäàðñòâî, îõâàòûâàþùåå òåððèòîðèþ ñîâðåìåííîé Ìîðàâèè, Íèæíåé Àâñòðèè, Øòèðèè, Êàðèíòèè, Ñëîâåíèè è ÷àñòè çàïàäíîé Âåíãðèè.
Ãîñóäàðñòâî Ñàìî ïðåäñòàâëÿëî ïî ñóòè ñîþç ñëàâÿíñêèõ ïëåì¸í. Óæå â 631 ãîäó óïîìèíàåòñÿ íåêàÿ Âåíäñêàÿ ìàðêà (ëàò. marca Vinedorum), êîòîðàÿ, âåðîÿòíî, ïðåäñòàâëÿëî ñîáîé àâòîíîìíîå êíÿæåñòâî õîðóòàí (êàðàíòàíöåâ) â ñîñòàâå ãîñóäàðñòâà Ñàìî. Ïîñëå ñìåðòè Ñàìî â 658 ãîäó åãî äåðæàâà ðàñïàëàñü. Êàðàíòàíñêîå êíÿæåñòâî ïîëó÷èëî íåçàâèñèìîñòü.
Ñ äðóãîé ñòîðîíû íàçâàíèå äðåâíåãî êåëüòñêîãî ïëåìåíè, ïðîæèâàâøåãî â ýòîì ðåãèîíå, â êàðíîâ (ëàò. carni) â âåðîÿòíî, âîñõîäèò ê êåëüòñêî-èëëèðèéñêîìó ñëîâó carn (ñêàëà).  ëþáîì ñëó÷àå íàçâàíèå Êàðàíòàíèÿ, ïî âñåé âèäèìîñòè, õàðàêòåðèçóåò ãîðíûé õàðàêòåð çåìåëü, íàñåë¸ííûõ ïðåäêàìè ñëîâåíöåâ.
[ïðàâèòü] Òåððèòîðèÿ
ßäðîì Êàðàíòàíèè ÿâëÿëàñü òåððèòîðèÿ ñîâðåìåííîé ôåäåðàëüíîé çåìëè Êàðèíòèÿ (âåðõîâüÿ Äðàâû), ãäå ðàñïîëàãàëàñü ñòîëèöà êíÿæåñòâà â Êðíñêè ãðàä (Êàðíáóðã ó Öîëôåëüäà, ê ñåâåðó îò Êëàãåíôóðòà).  ïåðèîäû íàèáîëüøåãî ðàñøèðåíèÿ òåððèòîðèÿ Êàðàíòàíèè âêëþ÷àëà, ïîìèìî Êàðèíòèè, Øòèðèþ, Âîñòî÷íûé Òèðîëü, âîñòî÷íûå ðåãèîíû Çàëüöáóðãà, ÷àñòü òåððèòîðèè Âåðõíåé è Íèæíåé Àâñòðèè. Âåðîÿòíî òàêæå, ÷òî â ñîñòàâ Êàðàíòàíèè âõîäèëè çåìëè ñîâðåìåííîé Ñëîâåíèè.
[ïðàâèòü] Íàöèîíàëüíûé ñîñòàâ è ñîöèàëüíàÿ ñòðóêòóðà
Áîëüøèíñòâî íàñåëåíèÿ Êàðàíòàíèè ñîñòàâëÿëè ñëàâÿíå, ïåðåñåëèâøèåñÿ â ýòîò ðåãèîí â VI âåêå. Ñîõðàíèëîñü òàêæå ðîìàíèçèðîâàíîå êåëüòñêîå íàñåëåíèå, à òàêæå ïîòîìêè ðèìëÿí (ãëàâíûì îáðàçîì, â ãîðîäàõ). Íà ðàííåé ñòàäèè èñòîðèè ñòðàíû, âåðîÿòíî, ñóùåñòâîâàëè ïîñåëåíèÿ àâàðîâ. Ïðàâÿùèé êëàññ áûë ïðàêòè÷åñêè ïîëíîñòüþ ñëàâÿíñêèì.
 Êàðàíòàíèè äîñòàòî÷íî áûñòðî ïðîèçîøëà ñîöèàëüíàÿ äèôôåðåíöèàöèÿ. Îôîðìèëñÿ ñëîé çàâèñèìîãî êðåñòüÿíñòâà è ñëîâåíñêîé ôåîäàëüíîé çíàòè. Ñëîæèëàñü îñîáàÿ ïðîñëîéêà êîñåçîâ (ëàò. kosez) (ïîòîìêè äðóæèííèêîâ êíÿçÿ), ñîõðàíèâøèõ ñâî¸ ïðèâèëåãèðîâàííîå ïîëîæåíèå è ïðàâî èçáðàíèÿ êíÿçÿ äàæå ïîñëå âõîæäåíèÿ Êàðàíòàíèè â ñîñòàâ Ñâÿùåííîé Ðèìñêîé èìïåðèè. Êîñåçû áûëè ëè÷íî ñâîáîäíûìè, èìåëè ïðàâî íîøåíèÿ îðóæèÿ, ìîãëè áûòü ñóäèìû òîëüêî ðàâíûìè è îáëàäàëè èñêëþ÷èòåëüíûì ïðàâîì âîçâåäåíèÿ êíÿçÿ íà ïðåñòîë. Êíÿçüÿ Êàðàíòàíèè áûëè âûáîðíûìè, îäíàêî âñêîðå ñëîæèëàñü òðàäèöèÿ èçáðàíèÿ êíÿçÿ èç ïðåäñòàâèòåëåé îäíîé ñåìüè. Ïðè âîçâåäåíèè íà ïðåñòîë êíÿçü ïîäòâåðæäàë ïðàâà è ïðèâèëåãèè êîñåçîâ è êàðàíòàíñêîé çíàòè.
[ïðàâèòü] Îáðÿä èçáðàíèÿ êíÿçÿ
Êàðàíòàíèÿ íàèáîëåå èçâåñòíà áëàãîäàðÿ ñâîåìó äðåâíåìó ðèòóàëó èçáðàíèÿ è êîðîíàöèè êíÿçåé ýòîãî ãîñóäàðñòâà. Ýòà òðàäèöèÿ ñîõðàíèëàñü è ïîñëå ïàäåíèÿ ñëàâÿíñêîãî êíÿæåñòâà è ñîçäàíèÿ íåìåöêîãî ãåðöîãñòâà Êàðèíòèÿ. Ïîñëåäíèì ìîíàðõîì, êîðîíîâàííûì ñîãëàñíî êàðàíòàíñêîìó îáðÿäó áûë â 1414 ãîäó ãåðöîã Ýðíñò Æåëåçíûé èç äèíàñòèè Ãàáñáóðãîâ.
Öåðåìîíèÿ èçáðàíèÿ êíÿçÿ ïðîõîäèëà íà ñëîâåíñêîì ÿçûêå íà îñîáîì Êíÿæåñêîì êàìíå, ïðåäñòàâëÿþùèì ñîáîé îñòàòîê äðåâíåé êåëüòñêîé êîëîííû, íåäàëåêî îò Êðíñêîãî ãðàäà. Ïðàâîì èçáðàíèÿ êíÿçÿ ïîëüçîâàëèñü âñå ñâîáîäíûå çåìëåâëàäåëüöû Êàðàíòàíèè. Íà èõ ñîáðàíèè èçáèðàëñÿ îäèí ïðåäñòàâèòåëüâñóäüÿ, êîòîðûé ïîäâåðãàë êàíäèäàòà íà êíÿæåñêèé ïðåñòîë ðèòóàëüíîìó îïðîñó, à çàòåì ñïðàøèâàë ñîãëàñèÿ íàðîäíîãî ñîáðàíèÿ íà åãî èçáðàíèå. Ñîáðàíèå ìîãëî îòâåðãíóòü êàíäèäàòóðó êíÿçÿ, ÷òî ñëó÷àëîñü äàæå â ïåðèîä ãåðöîãñòâà Êàðèíòèè â ñåðåäèíå XI âåêà. Åñëè ñîáðàíèå ñîãëàøàëîñü íà èçáðàíèå êíÿçÿ, ïîñëåäíèé äîëæåí áûë ïðèíåñòè îñîáóþ ïðèñÿãó, ïðè÷¸ì äåëàë îí ýòî ñèäÿ íà êàìåííîì Êíÿæåñêîì òðîíå, óñòàíîâëåííîì íà Ãîñïîñâåòñêîì ïîëå (ñîâðåìåííûé Öîëüôåëüä, Êàðèíòèÿ).
Ýòîò îáðÿä áûë îïèñàí â êíèãå Æàíà Áîäåíà Six livres de la Republique. Ñóùåñòâóåò òî÷êà çðåíèÿ, ÷òî ïîñêîëüêó ýòó êíèãó ÷èòàë Òîìàñ Äæåôôåðñîí, êàðàíòàíñêèé îáðÿä èçáðàíèÿ êíÿçÿ ïîâëèÿë íà ïðîöåäóðó èçáðàíèÿ ïðåçèäåíòà è òåêñò Äåêëàðàöèè íåçàâèñèìîñòè ÑØÀ, ðàçðàáîòàííûå Äæåôôåðñîíîì.
[ïðàâèòü] Ïîëèòè÷åñêîå ðàçâèòèå
Ñ ñàìîãî íà÷àëà ñóùåñòâîâàíèÿ Êàðàíòàíñêîãî êíÿæåñòâà îíî âåëî ïðàêòè÷åñêè íåïðåðûâíóþ áîðüáó çà ñóùåñòâîâàíèå ñî ñâîèìè ñîñåäÿìè: Àâàðñêèì êàãàíàòîì, ëàíãîáàðäàìè, áàâàðàìè. Îñîáåííî óñèëèëîñü àâàðñêîå äàâëåíèå â íà÷àëå VIII âåêà. Êàðàíòàíöû áûëè âûíóæäåíû èñêàòü ïîìîùè ó áàâàðîâ.  745 ãîäó ïîñëå îñîáåííî ðàçîðèòåëüíîãî íàáåãà àâàðîâ êàðàíòàíñêèé êíÿçü Áîðóò îáðàòèëñÿ çà ïîääåðæêîé ê ãåðöîãó Áàâàðèè Îäèëî, à âçàìåí çà ïîìîùü ïðèçíàë ñþçåðåíèòåò Áàâàðèè íàä Êàðàíòàíèåé.
Õðèñòèàíèçàöèÿ ñëàâÿíñêîãî íàñåëåíèÿ Êàðàíòàíèè íà÷àëàñü åù¸ â 630-õ ãîäàõ ìèññèåé ôðàíêñêîãî ìîíàõà Ñâ. Àìàíäà. Îêîëî 700 ãîäà ïðè äâîðå êàðàíòàíñêîãî êíÿçÿ ïîÿâèëñÿ Ñâ. Ðóïåðò, áóäóùèé îñíîâàòåëü Çàëüöáóðãñêîãî åïèñêîïñòâà. Çàëüöáóðã ñòàë è ãëàâíûì öåíòðîì õðèñòèàíèçàöèè ñëàâÿí Êàðàíòàíèè, êîòîðàÿ ðåçêî óñèëèëàñü âî âòîðîé ïîëîâèíå VIII âåêà, ïîñëå óñòàíîâëåíèÿ áàâàðñêîãî ñþçåðåíèòåòà. Êíÿçü Áîðóò îòîñëàë ñâîèõ ñûíîâåé Ãîðàçäà è Õîòèìèðà â Áàâàðèþ, ãäå îíè ïðèíÿëè õðèñòèàíñòâî è âîñïèòûâàëèñü â íåìåöêèõ òðàäèöèÿõ. Ïîñëå âñòóïëåíèÿ Õîòèìèðà íà êàðàíòàíñêèé ïðåñòîë, îí îñíîâàë â êíÿæåñòâå íåñêîëüêî ìîíàñòûðåé, ââ¸ë ïîäàòü â ïîëüçó öåðêâè è ïðèãëàñèë ïðîïîâåäîâàòü õðèñòèàíñòâî ñðåäè ñëàâÿí Ñâ. Ìîäåñòà, ñòàâøåãî àïîñòîëîì ñëîâåíöåâ. Ïîñëå ñìåðòè Õîòèìèðà â Êàðàíòàíèè âñïûõíóëî âîññòàíèå ïðîòèâ õðèñòèàíñòâà è íåìåöêîãî âëèÿíèÿ, íî â 772 ã. îíî áûëî ïîäàâëåíî è â ñòðàíå îêîí÷àòåëüíî óòâåðäèëàñü õðèñòèàíñêàÿ ðåëèãèÿ. Òàêèì îáðàçîì Êàðàíòàíèÿ ñòàëà îäíèì èç ïåðâûõ ñëàâÿíñêèõ ãîñóäàðñòâ, ïðèíÿâøèõ õðèñòèàíñòâî èç Ðèìà.
 788 ãîäó Áàâàðèÿ áûëà ðàçãðîìëåíà ôðàíêàìè è, âìåñòå ñ Êàðàíòàíèåé, âîøëà â ñîñòàâ èìïåðèè Êàðëà Âåëèêîãî.
[ïðàâèòü] Ïàäåíèå Êàðàíòàíèè
Ïîñëå âõîæäåíèÿ â ñîñòàâ ôðàíêñêîé èìïåðèè Êàðàíòàíèÿ ñîõðàíèëà ñâîþ àâòîíîìèþ. Êàðàíòàíñêèé êíÿçü Âîéíîìèð â 796 ãîäó ïî ïîâåëåíèþ ãåðöîãà Ôðèóëÿ Ýðèêà ïðåäïðèíÿë ïîõîä íà àâàðîâ, îäåðæàë ïîáåäó è ðàçãðîìèë ñòîëèöó Àâàðñêîãî êàãàíàòà.  803 ãîäó àâàðñêàÿ äåðæàâà ïåðåñòàëà ñóùåñòâîâàòü. Êíÿçüÿìè Êàðàíòàíèè ïðè ôðàíêàõ îñòàâàëèñü ñëàâÿíå, îäíàêî ïîñòåïåííî óñèëèâàëîñü íåìåöêîå âëèÿíèå, ïðåæäå âñåãî ñî ñòîðîíû Ôðèóëüñêîé ìàðêè, êîòîðîé þðèäè÷åñêè ïîä÷èíÿëîñü êàðàíòàíñêîå êíÿæåñòâî. Ãåðìàíèçàöèÿ âûçâàëà â 819 ãîäó âîññòàíèå ñëàâÿí Íèæíåé Ïàííîíèè, äîëèíû Ñàâû è ÷àñòè Êàðàíòàíèè âî ãëàâå ñ Ëþäåâèòîì Ïîñàâñêèì. Âîññòàíèå áûëî âñêîðå ðàçãðîìëåíî, ÷åì âîñïîëüçîâàëèñü ôðàíêè, ñìåñòèâ â 820 ãîäó ñëàâÿíñêîãî êíÿçÿ Êàðàíòàíèè è ðàçäåëèâ å¸ òåððèòîðèþ ìåæäó íåñêîëüêèìè íåìåöêèìè ìàðêãðàôàìè. Ñëàâÿíñêàÿ çíàòü áûëà îòñòðàíåíà îò âëàñòè, íåìåöêèå êîëîíèñòû, äâîðÿíå è öåðêîâü ïîëó÷èëè çíà÷èòåëüíûå çåìåëüíûå âëàäåíèÿ.
 ðåçóëüòàòå Êàðàíòàíñêîå êíÿæåñòâî ïåðåñòàëî ñóùåñòâîâàòü. Îíî âîøëî â ñîñòàâ Áàâàðñêîãî ãåðöîãñòâà, à â 976 ãîäó áûëî ñôîðìèðîâàíî íîâîå ãîñóäàðñòâåííîå îáðàçîâàíèå â ãåðöîãñòâî Êàðèíòèÿ, â ñîñòàâ êîòîðîãî âîøëè òåððèòîðèè áûâøåé Êàðàíòàíèè è ÷àñòü ñåâåðî-èòàëüÿíñêèõ çåìåëü.
[ïðàâèòü] Ññûëêè
- France Bezlaj, Etimološki slovar slovenskega jezika (Slovenian Etymological Dictionary). Vol. 2: K-O / edited by Bogomil Gerlanc. â 1982. p. 68. Ljubljana: Mladinska knjiga, 1976â2005.
- Rajko Bratož, ur., Slovenija in sosednje dežele med antiko in karolinško dobo : začetki slovenske etnogeneze = Slowenien und die Nachbarländer zwischen Antike und karolingischer Epoche : Anfänge der slowenischen Ethnogenese, 2 zv. Ljubljana, 2000;
- Paul Gleirscher, Karantanien â das slawische Kärnten. Klagenfurt, 2000. ISBN 3-85378-511-5
- Bogo Grafenauer, Ustoličevanje koroških vojvod in država karantanskih Slovencev : Die Kärntner Herzogseinsetzung und der Staat der Karantanerslawen. Ljubljana, 1952;
- Hans-Dietrich Kahl, Der Staat der Karantanen: Fakten, Thesen und Fragen zu einer frühen slawischen Machtbildung im Ostalpenraum, Ljubljana, 2002.
- Peter Štih, «Karantanci â zgodnjesrednjeveško ljudstvo med Vzhodom in Zahodom», Zgodovinski časopis 61 (2007), s. 47-58;
- Peter Štih, Ozemlje Slovenije v zgodnjem srednjem veku: osnovne poteze zgodovinskega razvoja od začetka 6. stoletja do konca 9. stoletja, Ljubljana, 2001.
