Íèêî Ïèðîñìàíè
| Íèêî Ïèðîñìàíè | |
| áá˜á™á áá˜á ááá›ááᘠ| |
 |
|
| Èìÿ ïðè ðîæäåíèè: |
Íèêîëàé Ïèðîñìàíàøâèëè |
|---|---|
| Äàòà ðîæäåíèÿ: | |
| Ìåñòî ðîæäåíèÿ: | |
| Äàòà ñìåðòè: | |
| Ìåñòî ñìåðòè: | |
| Ãðàæäàíñòâî: | |
| Ñòèëü: | |
 Ðàáîòû íà Ýíöèêëîñêëàäå |
|
Íèêî́ Ïèðîñìà́íè (ãðóç. áá˜á™á áá˜á ááá›ááá˜; íàñòîÿùåå èìÿ Íèêîëà́é Àñëà́íîâè÷ Ïèðîñìàíàøâè́ëè (Ïèðîñìàíèøâè́ëè), ãðóç. áá˜á™áááá– áááááá˜á á«á áá˜á ááá›áááá¨á•á˜áá˜; 1862 â 5 ìàÿ 1918, Òáèëèñè) â èçâåñòíûé ãðóçèíñêèé õóäîæíèê XX âåêà, ñàìîó÷êà, ïðåäñòàâèòåëü ïðèìèòèâèçìà.
Ñîäåðæàíèå |
[ïðàâèòü] Áèîãðàôèÿ
Ìíîãèå ôàêòû áèîãðàôèè Ïèðîñìàíèøâèëè íå ïîäòâåðæäåíû äîêóìåíòàëüíî, à èçâåñòíû ëèáî ñ åãî ñëîâ, ëèáî âîññòàíîâëåíû óæå ïîñëå åãî ñìåðòè.
Ïèðîñìàíè ðîäèëñÿ â 1862 ãîäó â ñåëå Ìèðçààíè (Êàõåòèÿ) â êðåñòüÿíñêîé ñåìüå, ÷åòâ¸ðòûé è ïîñëåäíèé ðåá¸íîê (áðàò Ãåîðãèé, ñ¸ñòðû Ìàðèàì è Ïåïóöà).  1870 ãîäó óìåð îòåö, âñêîðå ïîñëå ýòîãî ìàòü è ñòàðøèé áðàò. Íèêî Ïèðîñìàíè, åäèíñòâåííûé èç ñåìüè, îñòàëñÿ æèòü â ñåëå Øóëàâåðè ó ïîñëåäíåé ðàáîòîäàòåëüíèöû îòöà, âäîâû áàêèíñêîãî ôàáðèêàíòà Ýïðîñèíå Êàëàíòàðîâîé.  ñåìüå Êàëàíòàðîâûõ ñ ïåðåðûâàìè ïðîâ¸ë îêîëî ïÿòíàäöàòè ëåò, ñíà÷àëà â Øóëàâåðè, ïîòîì âìåñòå ñ ñûíîì Ýïðîñèíå Ãåîðãèåì Êàëàíòàðîâûì â ñåðåäèíå 1870-õ ãîäîâ ïåðååõàë â Òèôëèñ. Íàó÷èëñÿ ÷èòàòü ïî-ãðóçèíñêè è ïî-ðóññêè, íî íå ïîëó÷èë íèêàêîãî ôîðìàëüíîãî îáðàçîâàíèÿ. Íåñêîëüêî ìåñÿöåâ áûë â îáó÷åíèè ðåìåñëó â òèïîãðàôèè, çàòåì óø¸ë îòòóäà è æèë â äîìå Ýëèçàáåä Õàíêàëàìîâîé (ñåñòðû Êàëàíòàðîâûõ), çàòåì ó å¸ áðàòà. Ïðåäïîëîæèòåëüíî â 1876 ãîäó íà êîðîòêîå âðåìÿ âîçâðàùàëñÿ â Ìèðçààíè ê ñåñòðå è ðàáîòàë ïàñòóõîì.
Ïîíåìíîãó ó÷èëñÿ æèâîïèñè ó ñòðàíñòâóþùèõ õóäîæíèêîâ, ðàñïèñûâàâøèõ âûâåñêè ëàâîê è äóõàíîâ.  ñåðåäèíå 1880-õ ãîäîâ âìåñòå ñ õóäîæíèêîì Ãèãî Çàçèàøâèëè, òàêæå ñàìîó÷êîé, â Òèôëèñå îòêðûë ìàñòåðñêóþ äåêîðàòèâíîé ðîñïèñè. Ïî ëåãåíäå, ïåðâóþ âûâåñêó Ïèðîñìàíàøâèëè è Çàçèàøâèëè âûïîëíèëè áåñïëàòíî, à äðóãèõ çàêàçîâ íå ïîëó÷èëè[1].  1890 ãîäó ïîñòóïèë íà ðàáîòó òîðìîçíûì êîíäóêòîðîì íà æåëåçíîé äîðîãå. Íåîäíîêðàòíî áûë îøòðàôîâàí çà ðàçëè÷íûå íàðóøåíèÿ, è 17 ÿíâàðÿ 1894 ãîäà óâîëèëñÿ ïî ñîáñòâåííîìó æåëàíèþ. Âûõîäíîå ïîñîáèå âëîæèë â ìîëî÷íóþ òîðãîâëþ, è âìåñòå ñ êîìïàíüîíîì Äèìèòðîé Àëóãèøâèëè îòêðûë ìîëî÷íóþ ëàâêó, äëÿ êîòîðîé íàðèñîâàë äâå âûâåñêè «Áåëàÿ êîðîâà» è «×¸ðíàÿ êîðîâà». Ñàì, îäíàêî, îñîáåííîãî èíòåðåñà ê òîðãîâëå íå ïðîÿâèë, ìíîãîêðàòíî ïîêèäàë ëàâêó, åçäèë â Ìèðçààíè ê ðîäñòâåííèêàì.  êîíöå 1890-õ ãîäîâ Àëóãèøâèëè âûäàâàë åìó ïî ðóáëþ â äåíü íà ïðîæèâàíèå[2]. Ïðèìåðíî â 1900 ãîäó çàêîí÷èë çàíÿòèÿ òîðãîâëåé è íà÷àë çàðàáàòûâàòü ñåáå íà æèçíü æèâîïèñüþ.
 òîé ñðåäå, â êîòîðîé Ïèðîñìàíàøâèëè íàõîäèëñÿ, îí èìåë óñòîé÷èâóþ ðåïóòàöèþ ïñèõè÷åñêè íåñòàáèëüíîãî ÷åëîâåêà, ñ êîòîðûì íåâîçìîæíî èìåòü äåëî. Îò÷àñòè ýòîìó ñïîñîáñòâîâàëè åãî óòâåðæäåíèÿ, ÷òî îí âèäèò ñâÿòûõ, à åãî êèñòü «ïèøåò ñàìà». Îñíîâíûå ýïèòåòû â åãî àäðåñ çâó÷àëè óäðó÷àþùå: «Ñåìü ïÿòíèö íà íåäåëå», «Íå îò ìèðà ñåãî».
Ñ 1895 ãîäà àêòèâíî çàíèìàëñÿ æèâîïèñüþ, ñîçäàâàÿ âûâåñêè äëÿ òîðãîâûõ çàâåäåíèé è äåêîðàòèâíûå ïàííî. Ïî áîëüøåé ÷àñòè ïèñàë êðàñêàìè ñîáñòâåííîãî èçãîòîâëåíèÿ íà êëå¸íêå.
Ìàòåðèàëà íå áûëî, è Ïèðîñìàí íà÷àë ïèñàòü íà òîì åäèíñòâåííîì, ÷òî íàõîäèëîñü âñåãäà ïîä ðóêîé â êàæäîì, äàæå ñàìîì äåøåâîì äóõàíå, â íà ïðîñòîé êëååíêå, ñíÿòîé ñî ñòîëèêà. Êëååíêè áûëè ÷åðíûå è áåëûå. Ïèðîñìàí ïèñàë, îñòàâëÿÿ òàì, ãäå ýòî áûëî íóæíî, íåçàêðàøåííûå êóñêè êëååíêè. Ïîòîì îí ïðèìåíèë ýòîò ïðèåì è äëÿ ïîðòðåòîâ. Âïå÷àòëåíèå îò íåêîòîðûõ âåùåé, ñäåëàííûõ â òàêîé ìàíåðå, áûëî íåîáûêíîâåííûì. ß íàâñåãäà çàïîìíèë åãî êëååíêó «Êíÿçü», ãäå áëåäíûé ñòàðèê â ÷¸ðíîé ÷åðêåñêå ñòîèò ñ ðîãîì â ðóêàõ íà ñêóäíîé çåìëå. Ïîçàäè íåãî âèäåí äîâåäåííûé ïî÷òè äî òîïîãðàôè÷åñêîé ñõåìû ãîðíûé Êàâêàç. ×åðêåñêà êíÿçÿ êàê ðàç è áûëà íåïðîïèñàííûì êóñêîì êëååíêè ãëóáîêîãî ÷¸ðíîãî öâåòà, îñîáåííî ðåçêîãî â ðàññâåòíîì òóñêëîì îñâåùåíèè. ß íèêàê íå ìîã ïîíÿòü, êàêèìè êðàñêàìè áûëî ïåðåäàíî ýòî îñâåùåíèå.[3]
Êàê õóäîæíèê äî 1912 ãîäà íå èìåë íèêàêèõ êîíòàêòîâ ñ ïðåäñòàâèòåëÿìè õóäîæåñòâåííîãî ìèðà Òáèëèñè. Äî êîíöà æèçíè áîëüøóþ ÷àñòü âðåìåíè æèë â ïîëíîé íèùåòå, íî÷åâàë â ïîäâàëàõ.
Ëåòîì 1912 ãîäà òâîð÷åñòâî Ïèðîñìàíè çàìåòèëè è íà÷àëè ïðîïàãàíäèðîâàòü ôóòóðèñòû, áëèçêèå ê êðóãó Ìèõàèëà Ëàðèîíîâà â áðàòüÿ ïîýò Èëüÿ[4] è õóäîæíèê Êèðèëë Çäàíåâè÷è, à òàêæå èõ äðóã, õóäîæíèê Ìèõàèë ˸-Äàíòþ. Êèðèëë Çäàíåâè÷ ïðèîáð¸ë ó Ïèðîñìàíè áîëüøîå êîëè÷åñòâî êàðòèí, ìíîãèå õóäîæíèê âûïîëíèë íà çàêàç. 10 ôåâðàëÿ 1913 ãîäà Èëüÿ Çäàíåâè÷ îïóáëèêîâàë â ãàçåòå «Çàêàâêàçñêàÿ ðå÷ü» ñòàòüþ î òâîð÷åñòâå Ïèðîñìàíàøâèëè ïîä çàãëàâèåì «Õóäîæíèê-ñàìîðîäîê». 24 ìàðòà 1913 ãîäà â Ìîñêâå íà Áîëüøîé Äìèòðîâêå îòêðûëàñü âûñòàâêà æèâîïèñè õóäîæíèêîâ-ôóòóðèñòîâ «Ìèøåíü», ãäå, íàðÿäó ñ ïðîèçâåäåíèÿìè èçâåñòíûõ õóäîæíèêîâ, â ïåðâóþ î÷åðåäü Ëàðèîíîâà è Íàòàëüè Ãîí÷àðîâîé, áûëè âûñòàâëåíû è íåñêîëüêî êàðòèí Ïèðîñìàíè, ïðèâåç¸ííûå èç Òáèëèñè Èëü¸é Çäàíåâè÷åì.  èþëå 1913 ãîäà â òèôëèññêîé ãàçåòå «Çàêàâêàçüå» Å. Ê. Ïñêîâèòèíîâ íàïå÷àòàë åù¸ îäíó ñòàòüþ î Ïèðîñìàíè. Îäíîâðåìåííî òâîð÷åñòâîì Ïèðîñìàíè çàèíòåðåñîâàëèñü ìîëîäûå ãðóçèíñêèå õóäîæíèêè Äàâèä Êàêàáàäçå è Ëàäî Ãóäèàøâèëè, à âåðíóâøèéñÿ ïîñëå ó÷¸áû â Ãåðìàíèè Äàâèä Øåâàðäíàäçå íà÷àë ñîáèðàòü êîëëåêöèþ åãî ïðîèçâåäåíèé.
 àâãóñòå 1914 ãîäó ïîñëå íà÷àëà âîéíû â Ðîññèè áûë ââåä¸í ñóõîé çàêîí. Ïîëîæåíèå Ïèðîñìàíè, ñóùåñòâåííîé ÷àñòüþ äîõîäà êîòîðîãî áûëî èçãîòîâëåíèå âûâåñîê äëÿ ïèòåéíûõ çàâåäåíèé, ñóùåñòâåííî óõóäøèëîñü.
5 ìàÿ 1916 ãîäà â ìàñòåðñêîé Êèðèëëà Çäàíåâè÷à â Òèôëèñå ïðîøëà îäíîäíåâíàÿ âûñòàâêà ïðîèçâåäåíèé Ïèðîñìàíàøâèëè. Îíà èìåëà îòíîñèòåëüíûé óñïåõ, è â 1916 ãîäó áûëî ðåøåíî ïðèãëàñèòü Ïèðîñìàíàøâèëè âî âíîâü ñîçäàííîå Îáùåñòâî ãðóçèíñêèõ õóäîæíèêîâ. Îí ñòàë îòíîñèòåëüíî ïîïóëÿðåí, âñ¸ áîëåå øèðîêàÿ ïóáëèêà â Òèôëèñå ñòàëà èíòåðåñîâàòüñÿ åãî æèâîïèñüþ è ñîáèðàòü åãî êàðòèíû. Ýòî, âïðî÷åì, ïî÷òè íå ñêàçàëîñü íà ôèíàíñîâîì ñîñòîÿíèè õóäîæíèêà.
Íèêî Ïèðîñìàíè ñêîí÷àëñÿ â Òèôëèñå 5 ìàÿ 1918 ãîäà îò ãîëîäà è áîëåçíè. Îí ïðîâ¸ë òðè äíÿ â ïîäâàëå äîìà 29 íà Ìîëîêàíñêîé óëèöå. Îáíàðóæèâ, åãî îòâåçëè â áîëüíèöó, ãäå õóäîæíèê ÷åðåç ïîëòîðà äíÿ ñêîí÷àëñÿ. Ìåñòîíàõîæäåíèå åãî ìîãèëû íåèçâåñòíî.
Ëåãåíäû î çíàêîìñòâå Ïèðîñìàíàøâèëè ñ êëàññèêîì ãðóçèíñêîé ïîýçèè Âàæà Ïøàâåëîé è î âëèÿíèè ïîñëåäíåãî íà ïîýòè÷åñêîå òâîð÷åñòâî õóäîæíèêà (Ïèðîñìàíàøâèëè äåéñòâèòåëüíî ïèñàë ñòèõè, íå äîøåäøèå äî íàñ), à òàêæå î åãî îòâåðãíóòîé ëþáâè ê àêòðèñå Ìàðãàðèòå (èñòîðèÿ, ñòàâøàÿ ñþæåòîì ïåñíè «Ìèëëèîí àëûõ ðîç»), ïîêà íå èìåþò âåùåñòâåííûõ äîêóìåíòàëüíûõ ïîäòâåðæäåíèé, ÷òî, âïðî÷åì, ìîæíî îáúÿñíèòü òåì, ÷òî ïðè æèçíè åãî èì ïðîñòî íå ïðèäàâàëîñü êàêîãî-ëèáî çíà÷åíèÿ.
Íàèáîëüøèå ñîáðàíèÿ ðàáîò Ïèðîñìàíàøâèëè íàõîäÿòñÿ â Ãîñóäàðñòâåííîì ìóçåå èñêóññòâà íàðîäîâ Âîñòîêà è â Òðåòüÿêîâñêîé ãàëåðåå (ýêñïîçèöèÿ íà Êðûìñêîì âàëó) â Ìîñêâå, à òàêæå â Ãîñóäàðñòâåííîì ìóçåå èñêóññòâ Ãðóçèè â Òáèëèñè.  1982 ãîäó â ñåëå Ìèðçààíè áûë ó÷ðåæä¸í äîì-ìóçåé õóäîæíèêà.
[ïðàâèòü] Òâîð÷åñòâî
Ñóùåñòâåííóþ ÷àñòü ðàáîò Ïèðîñìàíè, êàê ñîõðàíèâøèõñÿ, òàê, âåðîÿòíî, è óòåðÿííûõ, ñîñòàâëÿþò âûâåñêè.  Òèôëèñå íà÷àëà XX âåêà ýòî áûë ÷ðåçâû÷àéíî ïîïóëÿðíûé æàíð. Íà âûâåñêàõ îáû÷íî ïðèñóòñòâóþò íàäïèñè ïî-ðóññêè è ïî-ãðóçèíñêè, ïðè÷¸ì ðóññêèå ÷àñòî ñ îøèáêàìè, î÷åâèäíî, õóäîæíèê íå ïðèäàâàë ýòîìó áîëüøîãî ïàëëåòíîãî çíà÷åíèÿ. Î÷åíü ÷àñòî îíè âûïîëíåíû íà ÷¸ðíîì ôîíå.
׸ðíûé ôîí õàðàêòåðåí è äëÿ äðóãèõ ðàáîò Ïèðîñìàíè, â ïåðâóþ î÷åðåäü äëÿ ïîðòðåòîâ. ×òîáû íå ñîçäàâàòü ñëèøêîì ÿðêîãî êîíòðàñòà áåëîãî ëèöà è ÷¸ðíîãî ôîíà, îí ïîäìåøèâàë ïèãìåíò â áåëóþ êðàñêó. Ïîðòðåòû îí ÷àñòî âûïîëíÿë ïî ôîòîãðàôèÿì. Òàê áûëè íàïèñàíû ïîðòðåò Èëüè Çäàíåâè÷à (1913) è ïîðòðåò Àëåêñàíäðà Ãàðàíîâà (1906). Èçâåñòíî, ÷òî ïîðòðåò Çäàíåâè÷à áûë íàïèñàí çà òðè äíÿ îò íà÷àëà äî êîíöà. Ïèðîñìàíè ðàáîòàë áûñòðî è íå ïûòàëñÿ êàê-òî óëó÷øàòü èëè èñïðàâëÿòü ñâîþ ðàáîòó.
Áîëüøîå ìåñòî â òâîð÷åñòâå õóäîæíèêà çàíèìàþò àíèìàëèñòè÷åñêèå îáðàçû. Íàïèñàííûå õóäîæíèêîì æèâîòíûå íå ñòîëüêî ïîõîæè íà ñâîè ðåàëüíûå ïðîîáðàçû, ñêîëüêî äðóã íà äðóãà. Êàê çàìå÷àë Ëàäî Ãóäèàøâèëè, ó æèâîòíûõ íà êàðòèíàõ ãëàçà ñàìîãî õóäîæíèêà[5]. Êàê ïðàâèëî, âñå æèâîòíûå èçîáðàæåíû â ïîâîðîòå íà òðè ÷åòâåðòè.
Ïîñòîÿííî ïîâòîðÿþùèìñÿ ñþæåòîì òâîð÷åñòâà Ïèðîñìàíè ÿâëÿþòñÿ ñöåíû ïðàçäíèêà èëè ïèðà. Îíè ìîãóò áûòü ÷àñòüþ ïåéçàæà, à ìîãóò áûòü ïðåäìåòîì ñàìîñòîÿòåëüíîãî ïðîèçâåäåíèÿ. Ýòè ñöåíû ïðåäñòàâëÿþò ÿðêèé êîíòðàñò ñ ïîëóãîëîäíûì ñóùåñòâîâàíèåì ñàìîãî õóäîæíèêà.
Íàèáîëåå èçâåñòíûå ðàáîòû â «Äâîðíèê» (1904); «Ïðîäàâåö äðîâ»; «Ðûáàê ñðåäè ñêàë» (1906); «Ìåäâåäü â ëóííóþ íî÷ü» (1905); «Ãóìíî» (1915); «Ëàíü» (1916); «Êóò¸æ òð¸õ êíÿçåé», «Ìàðãàðèòà (1909)», «Æèðàô».
[ïðàâèòü] Ïèðîñìàíè â ìèðîâîé êóëüòóðå
Î æèçíè õóäîæíèêà ñíÿòû ôèëüìû, ìíîãèå ïîýòû (Ïàâåë Àíòîêîëüñêèé, Òèöèàí Òàáèäçå, Ãåîðãèé Ëåîíèäçå è äð.) ïîñâÿòèëè åìó ñòèõè.
[ïðàâèòü] Ñòèõè î Íèêî Ïèðîñìàíàøâèëè
- Ïàâåë Àíòîêîëüñêèé «Íèêî Ïèðîñìàíèøâèëè» (1935)
- Àíäðåé Âîçíåñåíñêèé «Ìèëëèîí àëûõ ðîç»
- Àíòîí Êóçüìèí «Ñîëíöå Íèêî Ïèðîñìàíè»
- Áóëàò Îêóäæàâà «Ïåñåíêà î õóäîæíèêå Ïèðîñìàíè» (1964)
- ßðîñëàâ Ñìåëÿêîâ «Íèêî Ïèðîñìàíè»
- Òèöèàí Òàáèäçå «Ïèðîñìàíè».
[ïðàâèòü] Ôèëüìû î Íèêî Ïèðîñìàíàøâèëè
- Ïèðîñìàíè (1969), ðåæèññ¸ð â Ãåîðãèé Øåíãåëàÿ
- Àðàáåñêè íà òåìó Ïèðîñìàíè (1985)
[ïðàâèòü] Àðò-ïðîåêòû î Íèêî Ïèðîñìàíàøâèëè
- Àíòîí Êóçüìèí «Ñîëíöå Íèêî Ïèðîñìàíè»
[ïðàâèòü] Ãàëåðåÿ
-
Ðûáàê. 1900-å ãã.
-
Àêòðèñà Ìàðãàðèòà. 1909 ãîä.
-
Æèðàô. 1900-å ãã.
-
Äåâî÷êà ñ øàðèêîì. 1900-å ãã.
-
Íàòþðìîðò
-
Æåíùèíà ñ äåòüìè, èäóùàÿ ê èñòî÷íèêó
-
×åëîâåê, åäóùèé íà îñëå
-
Ïîðò Áàòóìè
[ïðàâèòü] Áèáëèîãðàôèÿ
- Çäàíåâè÷ Ê. Ì. Íèêî Ïèðîñìàíàøâèëè. â Ì. 1964.
- Êóçíåöîâ Ý. Ä. Ïèðîñìàíè / Õóäîæíèêè ñåðèè: Ì. Àíèêñò, Ñ. Áàðõèí.. â Ë.: Èñêóññòâî. Ëåíèíãð. îòä-íèå, 1975. â 168, [58] ñ. â (Æèçíü â èñêóññòâå). â 50 000 ýêç. (â ïåð., ñóïåðîáë.)
- Íèêî Ïèðîñìàíèøâèëè (1862â1918) / Êàòàëîã âûñòàâêè. Ì., 1986. â 82 ñ. (ñ Ò. Å. Ñàíèêèäçå, Í. Â. Àï÷èíñêîé è Ä. Â. Ñàðàáüÿíîâûì).
- Êàíäåëàêè Ð. Å. Áðîäèë õóäîæíèê ïî ãîðîäó. â Ì.: Äåòñêàÿ ëèòåðàòóðà, 1979. â 254 ñ.: èë.
- Êñåíèÿ Áîãåìñêàÿ. Íèêî Ïèðîñìàíè. â Ì.: Áåëûé Ãîðîä, 2002. â 47 ñ.: èë. â ISBN 5-7793-0463-7
[ïðàâèòü] Ïðèìå÷àíèÿ
- â‘ Êñåíèÿ Áîãåìñêàÿ, óêàç. ñî÷., ñ. 22
- â‘ Êñåíèÿ Áîãåìñêàÿ, óêàç. ñî÷., ñ. 24
- â‘ Ïàóñòîâñêèé Ê. Ã.: Êíèãà î æèçíè. Áðîñîê íà þã. Ïðîñòàÿ êëååíêà
- â‘ Ïàðíèñ À. «Òåïåðü ÿ çíàþ, ÷òî òàêîå æèçíüâ»: Èëüÿ Çäàíåâè÷ â ïåðâûé áèîãðàô Ïèðîñìàíàøâèëè // Ðóññêàÿ ìûñëü: Ïàðèæ. 2000. 4, 11, 18, 25, ìàÿ, 1 èþíÿ. [â„– 4316 â 4320]
- â‘ Êñåíèÿ Áîãåìñêàÿ, óêàç. ñî÷., ñ.38
[ïðàâèòü] Ññûëêè
 |
Íèêî Ïèðîñìàíè íà Ýíöèêëîñêëàäå? |
|---|
- Íèêî Ïèðîñìàíè â Èíòåðíåò ãàëåðåÿ (168 ðàáîò)
- Î Ïèðîñìàíè, ðåïðîäóêöèè
- Ïîäðîáíîå æèçíåîïèñàíèå è ãàëåðåÿ êàðòèí Ïèðîñìàíè
- Ñòàòüÿ î Ïèðîñìàíè â æóðíàëå VIVA
- Êàðòèííàÿ ãàëåðåÿ Ïèðîñìàíèøâèëè
