Ðèãîëåòòî

Îïåðà

Ðèãîëåòòî
èòàë. Rigoletto
Ðóññêîå ëèáðåòòî 1878 ãîäà
Êîìïîçèòîð	Äæóçåïïå Âåðäè
Àâòîð(û) ëèáðåòòî	Ôðàí÷åñêî Ìàðèÿ Ïüÿâå
Êîëè÷åñòâî äåéñòâèé	3 äåéñòâèÿ
Ãîä ñîçäàíèÿ	1850â1851
Ïåðâàÿ ïîñòàíîâêà	11 ìàðòà 1851
Ìåñòî ïåðâîé ïîñòàíîâêè	Ëà Ôåíè÷å, Âåíåöèÿ

Ðèãîëǻòòî (èòàë. Rigoletto) â îïåðà â òð¸õ àêòàõ Äæóçåïïå Âåðäè, íàïèñàííàÿ â 1850â1851 ãîäàõ.

Èñòîðèÿ ñîçäàíèÿ

Îïåðà áûëà çàäóìàíà ïî ìîòèâàì ïüåñû Âèêòîðà Ãþãî «Êîðîëü çàáàâëÿåòñÿ» (1832). Ïüåñà áûëà çàïðåùåíà öåíçóðîé êàê ïîäðûâàþùàÿ àâòîðèòåò êîðîëåâñêîãî äâîðà. Èòàëüÿíñêîå ëèáðåòòî áûëî íàïèñàíî Ôðàí÷åñêî Ìàðèÿ Ïüÿâå, ñîòðóäíè÷àâøèì ñ Äæóçåïïå Âåðäè ìíîãî ëåò. Ïî òðåáîâàíèþ öåíçóðû, èñòîðè÷åñêèé êîðîëü áûë çàìåí¸í íåêèì ãåðöîãîì, à áåçîáðàçíûé øóò Òðèáóëå â Ðèãîëåòòî. Ïîíà÷àëó øóòà ïðåäïîëàãàëîñü ñäåëàòü òðàäèöèîííûì îïåðíûì êðàñàâöåì.

Ïðåìüåðà îïåðû ñîñòîÿëàñü 11 ìàðòà 1851 ãîäà â Ôåíè÷å, Âåíåöèÿ.

Cþæåò

Òèòòà Ðóôôî â ãëàâíîé ðîëè (1912)

Áàë âî äâîðöå ãåðöîãà Ìàíòóàíñêîãî. Ãåðöîã óõàæèâàåò çà ãðàôèíåé ×åïðàíî, âûçûâàÿ ðåâíîñòü å¸ ìóæà. Øóò çëî èçäåâàåòñÿ íàä ãðàôîì ×åïðàíî è ñîâåòóåò ãåðöîãó íûí÷å æå íî÷üþ ïîõèòèòü ïðåëåñòíóþ ãðàôèíþ; âçáåøåííûé ×åïðàíî êëÿíåòñÿ îòîìñòèòü Ðèãîëåòòî. Âåñåëüå áàëà íàðóøàåòñÿ ïîÿâëåíèåì ãðàôà Ìîíòåðîíå, êîòîðûé òðåáóåò îò ãåðöîãà âîçâðàòèòü åìó äî÷ü. Øóò ãëóìèòñÿ íàä Ìîíòåðîíå. Ãåðöîã ïðèêàçûâàåò çàêëþ÷èòü ãðàôà ïîä ñòðàæó. Ìîíòåðîíå ãðîçèò ãåðöîãó ñòðàøíûì ìùåíüåì çà áåñ÷åñòüå äî÷åðè è ïðîêëèíàåò Ðèãîëåòòî.

Ïðîêëÿòüå Ìîíòåðîíå íå äà¸ò ïîêîÿ Ðèãîëåòòî. Âîçâðàùàÿñü ïîçäíî âå÷åðîì äîìîé, îí âñòðå÷àåò íàåìíîãî óáèéöó Ñïàðàôó÷èëå, ïðåäëàãàþùåãî åìó ñâîè óñëóãè. Øóò òðåâîæèòñÿ çà ñóäüáó íåæíî ëþáèìîé äî÷åðè Äæèëüäû, êîòîðàÿ æèâåò â ãëóõîì ïðåäìåñòüå ñî ñëóæàíêîé Äæîâàííîé. Îí çàïðåòèë åé âûõîäèòü èç äîìà, áîÿñü ãåðöîãà è åãî ðàçâðàùåííîé ÷åëÿäè. Îäíàæäû â öåðêâè Äæèëüäà âñòðåòèëà þíîøó, ÷üÿ êðàñîòà ïëåíèëà å¸. Íåîæèäàííî äåâóøêà âèäèò åãî ïåðåä ñîáîé. Ýòî ãåðöîã, ïåðåîäåòûé ñòóäåíòîì. Îí ïûëêî êëÿíåòñÿ Äæèëüäå â âå÷íîé ëþáâè. Îñòàâøèñü îäíà, äåâóøêà ïðåäà¸òñÿ ñëàäîñòíûì ìå÷òàì. À òåì âðåìåíåì ó äîìà Ðèãîëåòòî ñîáèðàþòñÿ ïðèäâîðíûå: îíè çàäóìàëè ïîõèòèòü Äæèëüäó, ñ÷èòàÿ å¸ ëþáîâíèöåé øóòà. Ìó÷èìûé ìðà÷íûìè ïðåä÷óâñòâèÿìè, Ðèãîëåòòî âîçâðàùàåòñÿ äîìîé è â òåìíîòå ñòàëêèâàåòñÿ ñ íèìè. ×òîáû ðàññåÿòü ïîäîçðåíèÿ øóòà, îäèí èç ïðèäâîðíûõ ðàññêàçûâàåò î ãîòîâÿùåìñÿ ïîõèùåíèè ãðàôèíè ×åïðàíî, êîòîðàÿ æèâ¸ò ðÿäîì. Ðèãîëåòòî ñîãëàøàåòñÿ ïîìî÷ü ïðèäâîðíûì. Òîãäà åìó íàäåâàþò ìàñêó, ïîâÿçàâ å¸ ñâåðõó ïëàòêîì. Èçäàëåêà äîíîñÿòñÿ ïðèãëóøåííûå êðèêè Äæèëüäû. Ðèãîëåòòî ñðûâàåò ïîâÿçêó è â óæàñå óáåæäàåòñÿ, ÷òî åãî äî÷ü ïîõèùåíà.

Ãåðöîã îãîð÷¸í: ïðåêðàñíàÿ íåçíàêîìêà èñ÷åçëà, âñå ïîèñêè îêàçàëèñü òùåòíûìè. Ïðèäâîðíûå, æåëàÿ ðàçâåñåëèòü åãî, ðàññêàçûâàþò î íî÷íîì ïðèêëþ÷åíèè â ëþáîâíèöà Ðèãîëåòòî òåïåðü âî äâîðöå. Ãåðöîã ðàäîñòíî ñïåøèò â ñâîè ïîêîè. Íàïåâàÿ ïåñåíêó, âõîäèò Ðèãîëåòòî; îí ïîâñþäó èùåò äî÷ü, ñêðûâàÿ îò÷àÿíèå ïîä íàïóñêíîé áåççàáîòíîñòüþ. Óçíàâ, ÷òî Äæèëüäà âî äâîðöå, îí ãíåâíî òðåáóåò, ÷òîáû åìó âåðíóëè äî÷ü, íî ïðèäâîðíûå ãëóõè ê óãðîçàì è ìîëüáàì øóòà.  ýòî âðåìÿ Äæèëüäà â ñëåçàõ âûáåãàåò èç ïîêîåâ ãåðöîãà. Ðèãîëåòòî êëÿí¸òñÿ îòîìñòèòü çà ïîçîð äî÷åðè; âñòðå÷à ñ Ìîíòåðîíå, êîòîðîãî âåäóò â òåìíèöó, óêðåïëÿåò åãî ðåøèìîñòü. Äæèëüäà â ñòðàõå óìîëÿåò îòöà ïðîñòèòü ãåðöîãà.

Ïðèòîí Ñïàðàôó÷èëå íà áåðåãó ðåêè. Ãëóõàÿ íî÷ü. Ñþäà ïðèõîäèò ïåðåîäåòûé ãåðöîã; îí óâëå÷¸í íîâîé ñòðàñòüþ â ê êðàñàâèöå Ìàääàëåíå, ñåñòðå áàíäèòà. Óáåäèâøèñü â èçìåíå âîçëþáëåííîãî, Äæèëüäà ïðîùàåòñÿ ñî ñâîèìè ñâåòëûìè ãð¸çàìè. Îòåö îòñûëàåò å¸ â Âåðîíó; ïåðåîäåâøèñü â ìóæñêîé êîñòþì, îíà äîëæíà íûí÷å íî÷üþ ïîêèíóòü Ìàíòóþ. Ðèãîëåòòî îñòàíåòñÿ, ÷òîáû çàïëàòèòü Ñïàðàôó÷èëå çà óáèéñòâî è ñàìîìó áðîñèòü â ðåêó òðóï íåíàâèñòíîãî ãåðöîãà. Íà÷èíàåòñÿ ãðîçà. Ìàääàëåíà, î÷àðîâàííàÿ ìîëîäûì êðàñàâöåì, ïðîñèò áðàòà ïîùàäèòü åãî. Ïîñëå äîëãèõ óãîâîðîâ Ñïàðàôó÷èëå ñîãëàøàåòñÿ óáèòü ïåðâîãî, êòî ïîñòó÷èòñÿ â äâåðü. Ýòîò ðàçãîâîð ñëûøèò Äæèëüäà; îíà ïî-ïðåæíåìó ëþáèò ãåðöîãà è ïðèøëà ñþäà, ÷òîáû ïðåäóïðåäèòü åãî î ãðîçÿùåé îïàñíîñòè. Äëÿ ñïàñåíèÿ âîçëþáëåííîãî Äæèëüäà ãîòîâà îòäàòü æèçíü. Îíà ñìåëî âõîäèò â äîì áàíäèòà. Ãðîçà ñòèõàåò. Âîçâðàùàåòñÿ Ðèãîëåòòî. Ñïàðàôó÷èëå âûíîñèò ìåøîê ñ ìåðòâûì òåëîì. Øóò òîðæåñòâóåò â íàêîíåö îí îòìùåí! Ñîáèðàÿñü áðîñèòü òðóï â âîäó, Ðèãîëåòòî ñ óæàñîì ñëûøèò âåñ¸ëóþ ïåñåíêó ãåðöîãà. Îí ðàçðåçàåò ìåøîê è âèäèò óìèðàþùóþ Äæèëüäó.

Ìóçûêà

Óâåðòþðà.
C-moll. Òðàãè÷åñêàÿ òåìà âñòóïëåíèÿ. Ïîâòîðåíèå íà îäíîé íîòå õàðàêòåðíî äëÿ ïàðòèè Ìîíòåðîíà. 2-ÿ òåìà ñ ñåêóíäîâîé ñòîíóùåé èíòîíàöèåé. Òåìà ñòðàäàíèÿ Ðèãîëåòòî. Çàâåðøàåòñÿ ðåïðèçîé.

1-å äåéñòâèå.
1-ÿ êàðòèíà. Áàë â äîìå ãåðöîãà. Ëåãêîìûñëåííàÿ àòìîñôåðà.  öåíòðå êàðòèíû â áàëëàäà ãåðöîãà. Ýòî êàê áû åãî êðåäî: «Òà, èëü ýòà, ÿ íå ðàçáèðàþâ». As-dur. Çàêîí÷åííûé íîìåð. Êóïëåòíàÿ ôîðìà. Îïîðà íà íàðîäíûå èòàëüÿíñêèå òàíöû. Ìåíóýò è Ðèãîäîí. Ãîñòè òàíöóþò. Ïðîñòûå (ìåíóýò è ðèãîäîí). Ðèãîäîí â G-dur. Âäðóã ïîÿâëÿåòñÿ ñöåíà Ìîíòåðîíà. Îí ïîÿâëÿåòñÿ, âñå ïîðàæåíû. Âîêàëüíàÿ ïàðòèÿ îñíîâàíà íà îäíîé íîòå (íà ëåéòìîòèâå ïðîêëÿòüÿ). Ðèãîëåòòî èçäåâàåòñÿ íàä íèì.  îðêåñòðå â êðèâëÿíüÿ øóòà. Îí ãîâîðèò: «Äîâåðèå âû íàøå íå îïðàâäàëèâ» Âåëèêà ðîëü îðêåñòðà. Ðàçíûå ðèòìè÷åñêèå ôèãóðû.  îòâåò Ìîíòåðîí ãîâîðèò: «Âíîâü îñêîðáëåíèå! Îáèäû ñòðàøíîé ÿ íå çàáóäóâ». Ìîíòåðîí ïðîêëÿë ãåðöîãà è Ðèãîëåòòî. Äàëåå õîð ïðèäâîðíûõ: «Ñòàðèê ïîëîóìíûé, êàê ñìåë òû ÿâèòüñÿ?» Ïîñòåïåííî àòìîñôåðà áàëà ïðîÿñíÿåòñÿ, è ëþäè çàáûâàþò îá ýòîì ïðîèñøåñòâèè.
2-ÿ êàðòèíà. Äóýò Ðèãîëåòòî è Ñïàðàôó÷èëå. Ìðà÷íîå âñòóïëåíèå â ëåéòìîòèâ ïðîêëÿòüÿ. Àòìîñôåðà íî÷è âûðàæåíà â îðêåñòðå. Óì7 àêêîðäû. Ðèãîëåòòî îäèí. Âàæåí åãî ìîíîëîã. Îí âñïîìèíàåò ïðîêëÿòüå: «Íàâåê òåì ñòàðöåì ïðîêëÿò ÿ». Çâó÷èò ëåéòìîòèâ ïðîêëÿòüÿ. Äàëåå ðàçãîâîð c Ñïàðàôó÷èëå. Âåñü ýòîò ðàçãîâîð â ðå÷èòàòèâ. Ðàçãîâîð çâó÷èò íà ôîíå îðêåñòðîâîé òåìû. Äàëåå ñöåíà è äóýò.
Äóýò ñ Äæèëüäîé èìååò 4 ðàçäåëà:

• 1 (C-dur) â ðàäîñòíûé,
• 2 (As-dur) â ïîåò Ðèãîëåòòî, ðàñïåâíàÿ òåìà,
• 3 (as-moll) â âçâîëíîâàííûé,
• 4 (Es-dur) â Ðèãîëåòòî ïðîñèò ñëóæàíêó áåðå÷ü Äæèëüäó. Î÷åíü âàæíî, ÷òî òåìû Ðèãîëåòòî ëèøàþòñÿ óãëîâàòîñòè. Ìóçûêà áëàãîðîäíàÿ, ðàñïåâíàÿ.

Äàëåå äóýò Äæèëüäû è ãåðöîãà â îñíîâíàÿ òåìà â B-dur. Ýòî â ëþáîâíûé äóýò. Äàëåå àðèÿ Äæèëüäû, êîòîðàÿ õàðàêòåðèçóåò å¸ êàê áåñõèòðîñòíóþ, íàèâíóþ, î÷àðîâàòåëüíóþ äåâóøêó. E-dur. Ôèíàë I-ãî äåéñòâèÿ. Ïåðåãîâîðû ïðèäâîðíûõ è Ðèãîëåòòî. Ìðà÷íîâàòûé. Âî âðåìÿ ïîõèùåíèÿ çâó÷èò õîð ïðèäâîðíûõ: «Òèøå, òèøå». Çàâåðøàåò 1-å äåéñòâèå ëåéòìîòèâ ïðîêëÿòüÿ.

2-å äåéñòâèå.
Îòêðûâàåòñÿ òðåâîæíûì âñòóïëåíèåì. Äàëåå àðèÿ ãåðöîãà â Ges-dur. Ïîÿâëÿþòñÿ ïðèäâîðíûå (õîð), êîòîðûå ñîîáùàþò î ïîõèùåíèè Äæèëüäû.
Ñöåíà è àðèÿ Ðèãîëåòòî (â„– 12) îòêðûâàåòñÿ ïåñåíêîé Ðèãîëåòòî, âíåøíå îñòàåòñÿ õàðàêòåðèñòèêà Ðèãîëåòòî â øóòêà, èçëîìàííàÿ ìåëîäèÿ.
 àðèè Ðèãîëåòòî íåñêîëüêî ðàçäåëîâ:

• 1-é ðàçäåë. c-moll. Îáâèíÿåò ãåðöîãà è åãî îêðóæåíèå. Áîëüøóþ ðîëü èãðàåò îðêåñòð. «Êóðòèçàíû, èñ÷àäüå ïîðîêà.»
• 2-é ðàçäåë. F-moll. Óíèæåííî ïðîñèò ãåðöîãà.
• 3-é ðàçäåë. Des-dur. Øèðîêàÿ ðàñïåâíàÿ òåìà.

Ñöåíà è äóýò Äæèëüäû è Ðèãîëåòòî. Ðàññêàç Äæèëüäû. Ïå÷àëüíàÿ ìóçûêà, îêîí÷àíèÿ ôðàç êàê âçäîõè. Äóýò Äæèëüäû è Ðèãîëåòòî. Åñòü ðàçäåë (Des-dur), êîòîðûé íàïîìèíàåò 3-é ðàçäåë àðèè Ðèãîëåòòî. Ïîñëåäíèé ðàçäåë â âûñîêèé ïàôîñ, áûñòðûé.

3-å äåéñòâèå.
Âñÿ ñöåíà ïîëíà ðîìàíòè÷åñêèõ ïðåóâåëè÷åíèé. Äëÿ ñãóùåíèÿ àòìîñôåðû ìðàêà Âåðäè ââîäèò õîð, êîòîðûé èçîáðàæàåò çàâûâàíèå âåòðà. ßðêèé êîíòðàñò ýòîé àòìîñôåðå â âåñ¸ëàÿ ïåñåíêà ãåðöîãà,êîòîðûé ïðèõîäèò â äîì Ñïàðàôó÷èëå ê Ìàääàëåíå. Ðèãîëåòòî ïðèâîäèò Äæèëüäó, ÷òîáû îíà óâèäåëà èçìåíó ãåðöîãà. Îáðàçóåòñÿ êâàðòåò: ãåðöîã, Ìàääàëåíà, Äæèëüäà è Ðèãîëåòòî. ßðêèé ïðèìåð êîíòðàñòíîãî àíñàìáëÿ, ãäå êàæäûé ìóçûêàëüíûé ãåðîé ïîëó÷àåò ñâîþ ìóçûêàëüíóþ õàðàêòåðèñòèêó, êîíòðàñòíóþ äðóãèì.
Êâàðòåò. Des-dur. Íà÷èíàåò ãåðöîã. Îáðàùàåòñÿ ê Ìàääàëåíå. Îí å¸ îáîëüùàåò. Åìó îòâå÷àåò Ìàääàëåíà. Îíà êîêåòíè÷àåò. Ó Äæèëüäû ñòîíóùèå èíòîíàöèè ñî âçäîõàìè. Ó Ðèãîëåòòî ôðàçû ïîëíû ìðà÷íîé çëîáû. Ðèãîëåòòî îòñûëàåò äî÷ü äîìîé, îòêóäà, ïåðåîäåâøèñü â ìóæñêîé êîñòþì, Äæèëüäà äîëæíà óåõàòü â Âåðîíó. Ñàì æå Ðèãîëåòòî ïîäçûâàåò Ñïàðàôó÷èëå è ïðîñèò ïîñëåäíåãî óáèòü ãåðöîãà, âðó÷àÿ åìó çàäàòîê. Íà÷èíàåòñÿ ãðîçà. Ãåðöîã îñòà¸òñÿ â òàâåðíå Ñïàðàôó÷èëå, êîòîðûé ãîòîâèòñÿ åãî óáèòü. Íî Ìàääàëåíå ïîíðàâèëñÿ êðàñèâûé þíîøà è îíà ïðîñèò áðàòà ïîùàäèòü ãåðöîãà «Íàø ãîñòü, è êðàñèâûé, è ëàñêîâûé». Ñïàðàôó÷èëå êîëåáëåòñÿ, âåäü îí ïîëó÷èë äåíüãè è äîëæåí âûïîëíèòü îáåùàíèå. Íî ïîÿâëÿåòñÿ Äæèëüäà â ìóæñêîì êîñòþìå. Îíà ñëûøèò ðàçãîâîð Ñïàðàôó÷èëå è Ìàääàëåíû, êàê Ñïàðàôó÷èëå â êîíöå êîíöîâ ðåøàåòñÿ óáèòü âìåñòî ãåðöîãà ïåðâîãî, êòî ïîñòó÷èòñÿ ê íèì äî ïîëóíî÷è, è ðåøàåòñÿ ïîæåðòâîâàòü ñîáîé ðàäè ãåðöîãà. Ãðîçà ñòèõàåò. Ïðèõîäèò Ðèãîëåòòî. Ñïàðàôó÷èëå îòäà¸ò åìó ìåøîê, ÿêîáû ñ óáèòûì ãåðöîãîì. Ðèãîëåòòî òîðæåñòâóåò, íî â îòäàëåíèè ñíîâà ñëûøèò «Ñåðäöå êðàñàâèö...». Îòêðûâ ìåøîê, Ðèãîëåòòî óâèäåë â í¸ì óìèðàþùóþ Äæèëüäó. Èç ïîñëåäíèõ ÷óâñòâ Äæèëüäà ïðîñèò îòöà ïðîñòèòü ãåðöîãà è å¸. Óáèòûé ãîðåì Ðèãîëåòòî âîñêëèöàåò:«Àõ! Âîò ãäå ñòàðöà ïðîêëÿòüå!» (Ìîíòåðîíà).

Äåéñòâóþùèå ëèöà è íåêîòîðûå èñïîëíèòåëè

Ïåðñîíàæ	Ãîëîñ	Èñïîëíèòåëü íà ïðåìüåðå 11 ìàðòà 1851 Äèðèæ¸ð: -	Ñðåäè äðóãèõ èñïîëíèòåëåé
Ãåðöîã Ìàíòóàíñêèé	Òåíîð	Ðàôàýëå Ìèðàòå	Ìèõàèë Ìèõàéëîâ, Äìèòðèé Ñìèðíîâ, Ñåðãåé Ëåìåøåâ, Èâàí Êîçëîâñêèé, Àíàòîëèé Îðô¸íîâ Àóðåëèàíî Ïåðòèëå, Ëó÷àíî Ïàâàðîòòè, Ïëàñèäî Äîìèíãî, Ôðàíêî Áîíèñîëëè, Ôðàí÷åñêî Äåìóðà, Âèêòîð Êèðè÷åíêî
Ðèãîëåòòî	Áàðèòîí	Ôåëè÷å Âàðåçè	Èîàêèì Òàðòàêîâ, Âëàäèìèð Ïîëèòêîâñêèé, Àëåêñåé Èâàíîâ, Ìèõàèë Êèñåë¸â, Íèêîëàé Óøàêîâ, Ôåìèé Ìóñòàôàåâ, Äìèòðèé Õâîðîñòîâñêèé Ìàòòèà Áàòòèñòèíè, Òèòî Ãîááè, Èíãâàð Âèêñåëü, Ðîëàíäî Ïàíåðàè, Ëåî Íó÷÷è, Ïëàñèäî ÄîìèíãîÌóñëèì Ìàãîìàåâ
Äæèëüäà	Ñîïðàíî	Òåðåçà Áðàìáèëüÿ	Çîÿ Êî÷åòîâà, Àíòîíèíà Íåæäàíîâà, Åëåíà Ñòåïàíîâà, Åëåíà Êàòóëüñêàÿ, Âàëåðèÿ Áàðñîâà, Èðèíà Ìàñëåííèêîâà, Båðà Ôèðñîâà, Ãàëèíà Îëåéíè÷åíêî, Èðèíà Æóðèíà Ýäèòà Ãðóáåðîâà, Äæîàí Ñàçåðëåíä, Ìàðãåðèòà Ðèíàëüäè, Íèíî Ìà÷àèäçå, Ëþ÷èàíà Ñåððà, Ìàðèÿ Êàëëàñ.
Ñïàðàôó÷èëå	Áàñ	Ïàîëî Äàìèíè	Ô¸äîð Øàëÿïèí Ôåðó÷÷î Ôóðëàíåòòî
Ìàääàëåíà	Êîíòðàëüòî	Àííåòòà Êàñàëîíè	Â. Áîðèñåíêî Âèêòîðèÿ Âåðãàðà Âåðà Ëåìèíñêàÿ
Äæîâàííà	Ìåööî-ñîïðàíî	Ëàóðà Ñàèíè	Ôåäîðà Áàðáüåðè
Ãðàô Ìîíòåðîíå	Áàðèòîí	Ôåëèöèàíî Ïîíñ	Èíãâàð Âèêñåëü
Êàâàëåð Ìàðóëëî	Áàðèòîí	Ôðàí÷åñêî äå Êóííåðò
Ìàòòåî Áîðñà	Òåíîð	Àíäæåëî Äçóëèàíè
Ãðàô ×åïðàíî	Áàñ	Àíäðåà Áåëëèíè	Ðîëàíä Áðàõò
Ãðàôèíÿ ×åïðàíî	Ìåööî-ñîïðàíî	Ëóèäæà Ìîðñåëëè	Êýòëèí Êóëüìàí
Îôèöåð	Òåíîð
Ïàæ ãåðöîãèíè	Ìåööî-ñîïðàíî
Êàâàëåðû, äàìû, ïàæè, ñëóãè

Èíòåðåñíûå ôàêòû

• Ïëàñèäî Äîìèíãî â ðàçíîå âðåìÿ ñïåë êàê Ãåðöîãà (íàïðèìåð, â Ìåòðîïîëèòåí-îïåðå ó Äæåéìñà Ëèâàéíà â 1977 ã), òàê è Ðèãîëåòòî (â ôèëüìå-îïåðå Àíäðåà Àíäåðìàííà "Ðèãîëåòòî â Ìàíòóå" 2010 ã)

Àóäèîçàïèñè

• Èñïîëíèòåëè: Ôåðó÷÷èî Òàëüÿâèíè, Äæóçåïïå Òàääåè, Ëèíà Ïàëüþãè, Ôåðó÷÷èî Òàëüÿâèíè, Äæóëèî Ïåðè è äðóãèå. Äèðèæåð Àíäæåëî Êóýñò. 1954 ã (ôèðìà Warner Fonit).
• Ãåðöîã â Äæóçåïïå äè Ñòåôàíî, Ðèãîëåòòî â Òèòî Ãîááè, Äæèëüäà â Ìàðèÿ Êàëëàñ, Ìàääàëåíà â Àäðèàíà Ëàäçàðèíè, Ñïàðàôó÷èëå â Íèêîëà Çàêêàðèà, Äæîâàííà â Äæóçà Äæåðáèíè, Ìîíòåðîíå â Ïëèíèî Êëàáàññè, Ìàðóëëî â Óèëüÿì Äèêè, Áîðñà â Ðåíàòî Ýðêîëàíè, õîð è îðêåñòð òåàòðà «Ëà Ñêàëà», äèðèæ¸ð â Òóëëèî Ñåðàôèí, 1955 ãîä.
• Ãåðöîã â Þññè Áü¸ðëèíã, Ðèãîëåòòî â Ðîáåðò Ìåððèëë, Äæèëüäà â Ðîáåðòà Ïèòåðñ, Ñïàðàôó÷èëå â Äæîðäæî Òîööè, Ìàääàëåíà â Àííà Ìàðèÿ Ðîòà, îðêåñòð è õîð Ðèìñêîé îïåðû, äèðèæåð â Èîíåëü Ïåðëÿ, 1956 ãîä.
• Ãåðöîã â Ðåíàòî ×üîíè, Ðèãîëåòòî â Êîðíåëë Ìàê-Íåéë, Äæèëüäà â Äæîàí Ñàçåðëåíä, Ñïàðàôó÷èëå â ×åçàðå Ñüåïè, Ìàääàëåíà â Ñòåôàíèÿ Ìàëàãó, õîð è îðêåñòð Ðèìñêîé àêàäåìèè «Ñàíòà-×å÷èëèÿ», äèðèæ¸ð â Íèíî Ñàíöîíüî, 1962 ãîä.
• Ãåðöîã â Èîí Ïèñî, Ðèãîëåòòî â Ìèõàèë Êèñåëåâ, Äæèëüäà â Ãëàôèðà Äåîìèäîâà, Ñïàðàôó÷èëå â Ëåîíèä Êòèòîðîâ, Ìàääàëåíà â Âàëåíòèíà Êëåïàöêàÿ, Äæèîâàííà â Åëåíà Êîðíååâà, îðêåñòð è õîð Áîëüøîãî òåàòðà ÑÑÑÐ, äèðèæåð â Ìàðê Ýðìëåð, 1963 ãîä.
• Ãåðöîã â Ëó÷àíî Ïàâàðîòòè, Ðèãîëåòòî â Ïüåðî Êàïïó÷÷èëëè, Äæèëüäà â Ìàðãåðèòà Ðèíàëüäè, Ñïàðàôó÷èëå â Íèêîëà Çàêêàðèà, Ìàääàëåíà â Àäðèàíà Ëàäçàðèíè, îðêåñòð è õîð òåàòðà «Ðåäæî» (Òóðèí), 1967 ãîä.
• Ãåðöîã â Ëó÷àíî Ïàâàðîòòè, Ðèãîëåòòî â Øåðèë Ìèëíåñ, Äæèëüäà â Äæîàí Ñàçåðëåíä, Ñïàðàôó÷èëå â Ìàðòòè Òàëâåëà, Ìàääàëåíà â Þãåòò Òóðàíæî, îïåðíûé õîð Àìáðîçèàíû, Ëîíäîíñêèé ñèìôîíè÷åñêèé îðêåñòð, äèðèæ¸ð Ðè÷àðä Áîíèíã, 1971 ãîä.
• Ãåðöîã â Èâàí Êîçëîâñêèé, Ðèãîëåòòî â Àíäðåé Èâàíîâ, Äæèëüäà â Èðèíà Ìàñëåííèêîâà, Ñïàðàôó÷èëå â Âëàäèìèð Ãàâðþøîâ, Ìàääàëåíà â Âåðîíèêà Áîðèñåíêî, Ìîíòåðîíå â Èâàí Ïåòðîâ, äèðèæ¸ð â Ñàìóèë Ñàìîñóä. (50-e ãîäû).
• Ãåðöîã â Ïåòåð Äâîðñêèé, Ðèãîëåòòî â Ìàòòåî Ìàíóãåððà, Äæèëüäà â Ïàòðèöèÿ Âàéñ, Ìàääàëåíà â Âèêòîðèÿ Âåðãàðà, Ñïàðàôó÷èëå â Êóðò Ðèäëü, õîð è îðêåñòð Îïåðû Ñàí-Ôðàíöèñêî, äèðèæ¸ð â Íèêñà Áàðåööà, 1981 ãîä.
• Ãåðöîã â Ëó÷àíî Ïàâàðîòòè, Ðèãîëåòòî â Ëåî Íó÷÷è, Äæèëüäà â Äæóí Àíäåðñîí, Ñïàðàôó÷èëå â Íèêîëàé Ãÿóðîâ, Ìàääàëåíà â Øèðëè Âåððåò, îðêåñòð è õîð òåàòðà «Êîììóíàëå» (Áîëîíüÿ), äèðèæåð â Ðèêêàðäî Øàéè, 1989 ãîä.
• Ãåðöîã â Àíäðåé Äóíàåâ, Ðèãîëåòòî â Òàññèñ Õðèñòîÿííèñ, Äæèëüäà â Åëåíà Áðûë¸âà, Ñïàðàôó÷èëå â Õðèñòîôîðóñ Ñòàìáîãëèñ, Ìàääàëåíà â Ãâåíäîëèí Êóèëáðþ, Äæîâàííà â Òàðó Ñèïïîëà, Ìîíòåðîíå â Ìèõàýëü Äðèñ, Ìàðóëëî â Ëè Äýéâèñ, õîð Íåìåöêîé îïåðû íà Ðåéíå (Äþññåëüäîðô), îðêåñòð Äóéáóðãñêîé ôèëàðìîíèè, äèðèæ¸ð â Àëåêñàíäð Äæîýë, 2003 ãîä.

Ïîñòàíîâêè â Ðîññèè

• 2009 - Òàòàðñêèé àêàäåìè÷åñêèé ãîñóäàðñòâåííûé òåàòð îïåðû è áàëåòà èì.Ì.Äæàëèëÿ. Ìóçûêàëüíûé ðóêîâîäèòåëü è äèðèæåð Ìàðêî Áîýìè (Èòàëèÿ). Ðåæèññåð ïîñòàíîâùèê ëàóðåàò Ãîñóäàðñòâåííîé ïðåìèè ÐÒ èì.Ã.Òóêàÿ Ìèõàèë Ïàíäæàâèäçå (Áîëüøîé òåàòð Ðîññèè, Ìîñêâà). Áàëåòìåéñòåð-ïîñòàíîâùèê çàñëóæåííûé äåÿòåëü èñêóññòâ Ðîññèè Àëåêñàíäð Ïîëóáåíöåâ (Ñàíêò-Ïåòåðáóðã). Õóäîæíèê ïîñòàíîâùèê çàñëóæåííûé äåÿòåëü êóëüòóðû Óêðàèíû Àíäðåé Çëîáèí (Êèåâ). Õóäîæíèê ïî êîñòþìàì Àííà Èïàòüåâà (Êèåâ)

Àðèÿ («ïåñåíêà») ãåðöîãà Ìàíòóàíñêîãî

Îðèãèíàëüíûé òåêñò

Ðóññêèé ïåðåâîä Ï. Êàëàøíèêîâà

La donna è mobile Qual piuma al vento, Muta dâ™accento â e di pensiero. Sempre un amabile, Leggiadro viso, In pianto o in riso, â è menzognero. Ritornello (Ïðèïåâ) La donna è mobil qual piuma al vento Muta dâ™accento e di pensier! e di pensier! e di pensier! È sempre misero Chi a lei sâ™affida, Chi le confida â mal cauto il core! Pur mai non sentesi Felice appieno Chi su quel seno â non liba amore! Ritornello (Ïðèïåâ) La donna è mobil qual piuma al vento, Muta dâ™accento e di pensier! e di pensier! e di pensier!

Ñåðäöå êðàñàâèö Ñêëîííî ê èçìåíå È ê ïåðåìåíå, Êàê âåòåð ìàÿ. Êëÿòâàìè ñòðàñòíûìè Ñåðäöå âçâîëíóåò, Ýòèìè æå ãóáêàìè Ëæ¸ò è öåëóåò. Ìîæíî áðàíèòüñÿ, Ìîæíî ñåðäèòüñÿ Íî íå âëþáèòüñÿ Âñ¸ æå íåëüçÿ. Åñëè Âàì ìèëàÿ Íå èçìåíèëà, Çíà÷èò, áåññïîðíî, Èçìåíèò ñêîðî. Ëàñêè èõ ëþáèì ìû, Õîòÿ îíè ëîæíû. Æèòü íåâîçìîæíî Áåç íàñëàæäåíèÿ. Ïóñòü æå ñìåþòñÿ, Ïóñòü óâëåêàþò, íî èçìåíÿþ Ñàì ðàíüøå ÿ.

Ïðèìå÷àíèÿ

• Ëèáðåòòî îïåðû Ðèãîëåòòî ïî äåéñòâèÿì

Ññûëêè

• Rigoletto piano vocal score from Indiana University's Online Opera Scores Database
• Rigoletto synopsis from the Metropolitan Opera
• Rigoletto DVD from the Piazza del Campo, Siena
• Rigoletto MP3 Recording with Creative Commons License
• Libretto
• 100 îïåð Äæóçåïïå Âåðäè
• Ïîëíîå ëèáðåòòî îïåðû «Ðèãîëåòòî» íà ðóññêîì