| : |
Føroyskt [ˈføːɹɪst] |
|---|---|
| : | |
| : | |
| : | |
| : |
75 000 85 000 () |
| : | |
| : | |
| 7.7597: |
735 |
| ISO 639-1: |
fo |
| ISO 639-2: |
fao |
| ISO 639-3: |
fao |
| . : : | |
́ (. ́, Føroyskt mál [ˈføːɹɪst ˈmɔaːl]) , , , . , , - ( ) , " ", , .
|
|
[] ,
49 000 ( 2009 ), 90 % . ( , ) , 30 000 , , , . , 75 000 . , , - , , , : , ( ) -, . - ˸ , . , , , .
( ), , . XIX , - (1938), (1939) (1944). .
[]
, ( , , ). , , , , . . , , «» ont (. ǫnd) dunna, « » . tunnag '' ( *dusnō). , Mykines Dímun.
IX XV , , . 1538 , , , , , . , ( ).
1854 . . . , , . , . , ð , m [m] , -um [ʊn].
1948 . , 5 % , .
[]
, , (17461824). -- Dictionarium færoense, , , 1966 , .
1891 « » (Færøsk anthologi), , - 10 000 . 1928 Donsk-føroysk orðabók (- ) , 1961 . 1967 - (Jóhannes av Skarði), . 1985 - (Ensk-føroysk orðabók). - . . . , 1987 -.
1993 - . , , .
1998 - - (Føroysk orðabók) 65 700 . - (2004), - (2006), - (2005), - - (2008). - - (Johnny Thomsen).
[]
, gøtudanskt («», «» ), , , «» (rigsdansk). , - , ( , ).
, . .
[]
29 :
Aa, Áá, Bb, Dd, Ðð, Ee, Ff, Gg, Hh, Ii, Íí, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Óó, Pp, Rr, Ss, Tt, Uu, Úú, Vv, Yy, Ýý, Ææ, Øø
- Ð, ð . Ð , , , : SUÐUROY '' ( « )».
- Ø, ø ö, , Föroyar ' '.
- , , , , Lützen, Müller, Winther, Zacharias.
[]
, .
[]
| iː ɪ | ʊ uː | ||
| - | eː øː | (ə) | oː |
| - | ɛ œ | ɔ | |
| a |
| ai | eitt '' |
|---|---|
| aiː | ein ', ' |
| ɛiː | hey '' |
| ɛa | dag '' |
| ɔaː | ár '' |
| ɔi | roynd '' |
| ɔiː | hoyra '' |
| ɔuː | sól '' |
| ʉuː | tú '' |
| au | havn '' |
| œu | nøvn '' |
| ɛu | nevnd '' |
| ʊi | mítt '' |
| ʊiː | mín ', ' |
[]
| A, a | fyrra a [ˈfɪɹːa ɛaː] (« a») | /a/ | /ɛa/ |
| Á, á | á [ɔaː] | /ɔ/ | /ɔaː/ |
| E, e | e [eː] | /ɛ/ | /eː/ |
| I, i | fyrra i [ˈfɪɹːa iː] (« i») | /ɪ/ | /iː/ |
| Í, í | fyrra í [ˈfɪɹːa ʊiː] (« í») | /ʊi/ | /ʊiː/ |
| O, o | o [oː] | /ɔ/ | /oː/ |
| Ó, ó | ó [ɔuː] | /œ/ | /ɔuː/ |
| U, u | u [uː] | /ʊ/ | /uː/ |
| Ú, ú | ú [ʉuː] | /ʏ/ | /ʉuː/ |
| Y, y | seinna i [ˈsaidna iː] (« i») | /ɪ/ | /iː/ |
| Ý, ý | seinna í [ˈsaidna ʊiː] (« í») | /ʊi/ | /ʊiː/ |
| Æ, æ | seinna a [ˈsaidna ɛaː] (« a») | /a/ | /ɛaː/ |
| Ø, ø | ø [øː] | /œ/ | /øː/ |
| ei | - | /ai/ | /aiː/ |
| ey | - | /ɛ/ | /ɛiː/ |
| oy | - | /ɔi/ | /ɔiː/ |
, . ( ), « », , . , «» «». , pl, pr, tr, tl, tj, kr, kl, kj. : . «» «» .
, , . , gv ggj ó, ú, ey, í, ý, ei, oy .
[]
. , , , . , ( ).
:
- . . . «hestur () hestar () hesta ()», . «hestur () hestar (/)».
- . , . ( ) «-sar» .
- ( ) . .
- 3- . . . «við fundum ( ), þið funduð ( ), þeir fundu ( )» . «vit/tit/teir funnu (// )»
[]
, , . , . . , , . , . , , .
( «-n», ). .
| .. 1 | .. 2 | .. | .. 1 | .. 2 | .. | .. | .. | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| () | ||||||||
| N.Sg. | hestur | selur | pápi | hurð | nál | søga | hús | lunga |
| D.Sg. | hesti | seli | pápa | hurð | nál | søgu | húsi | lunga |
| A.Sg. | hest | sel | pápa | hurð | nál | søgu | hús | lunga |
| N.Pl. | hestar | selir | pápar | hurðar | nálir | søgur | hús | lungu(r) |
| D.Pl. | hestum* | selum | pápum | hurðum | nálum | søgum | húsum | lungum |
| A.Pl | hestar | selir | pápar | hurðar | nálir | søgur | hús | lungu(r) |
- «-um» [-un].
, , :
| N.Sg. | selurin | nálin | húsið |
| D.Sg. | selinum | nálini | húsinum |
| A.Sg. | selin | nálina | húsið |
| N.Pl. | selirnir | nálirnar | húsini |
| D.Pl. | selunum* | nálunum | húsunum |
| A.Pl. | selirnar | nálirnar | húsini |
- «-m» .
[]
, , . «» ( ), «» ( ).
( «reinur ()»):
| N.Sg. | reinur | rein | reint |
| D.Sg. | reinum | reinari | reinum |
| A.Sg. | reinan | reina | reint |
| N.Pl. | reinir | reinar | rein |
| D.Pl. | reinum | reinum | reinum |
| A.Pl. | reinar | reinar | rein |
:
| N.Sg. | reini | reina | reina |
| D.A.Sg. | reina | reinu | reina |
| N.D.A.Pl. | reinu | reinu | reinu |
«-ar-» ( «-r-» ), «-ast-» («-st-» , «-r-»). «» «-i» . ( - ).
: smalur () smalari smalastur; høgur () hægri hægstur.
, , : góður () betri bestur.
[]
, , , . . , , .
(-að-, -t-, -d-, -ð-). (). .
( . . . . . . . . . II):
grípa () greip gripu gripið
skjóta () skeyt skutu skotið
fara () fór fóru farið
eita () æt itu itið
finna () fann funnu funnið
:
vakna () vaknaði vaknaðu vaknað
døma () dømdi dømdu dømt
keypa () keypti keyptu keypt
doyggja () doyði doyðu doyð
: . , , , . 3- . .
:
| skjóta () | lesa () | finna () | |
|---|---|---|---|
| . | |||
| eg | skjóti | lesi | finni |
| tú | skjýtur | lesur | finnur |
| hann | skjýtur | lesur | finnur |
| vit/tit/teir | skjóta | lesa | finna |
| . | |||
| eg/hann | skeyt | las | fann |
| tú | skeyt(st) | las(t) | fann(st) |
| vit/tit/teir | skutu | lósu | funnu |
:
| vakna () | døma () | doyggja () | |
|---|---|---|---|
| . | |||
| eg | vakni | dømi | doyggi |
| tú | vaknar | dømir | doyrt |
| hann | vaknar | dømir | doyr |
| vit/tit/teir | vakna | døma | doyggja |
| . | |||
| eg/tú/hann | vaknaði | dømdi | doyði |
| vit/tit/teir | vaknaðu | dømdu | doyðu |
[]
- W.B. Lockwood: An Introduction to Modern Faroese. Tórshavn, 1977. (244 ., 4- 2002) (.)
- J. Henriksen: Kursus i Færøsk. Tórshavn 1983 (2 ) (.)
- M.A. Jacobsen, Chr. Matras: Føroysk donsk orðabók. Tórshavn, 1961. (521 ., - )
- Johan Hendrik W. Poulsen: Føroysk orðabók. Tórshavn, 1998. (1483 .) ISBN 99918-41-52-0 ( )
- Annfinnur í Skála: Donsk-føroysk orðabók. Tórshavn 1998. (1369 .) ISBN 99918-42-22-5 (- )
[]
| : | ||||
| : | ( ) | |||
|
|
|||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||
