Õåéë, Äæîðäæ Ýëëåðè
| Äæîðäæ Ýëëåðè Õåéë | |
| George Ellery Hale | |
 Õåéë íà ñâî¸ì ðàáî÷åì ìåñòå â îáñåðâàòîðèè Ìàóíò-Âèëñîí, 1905 ãîä |
|
| Äàòà ðîæäåíèÿ: | |
|---|---|
| Ìåñòî ðîæäåíèÿ: | |
| Äàòà ñìåðòè: |
21 ôåâðàëÿ 1938 (69 ëåò) |
| Ìåñòî ñìåðòè: | |
| Ñòðàíà: | |
| Íàó÷íàÿ ñôåðà: | |
| Ìåñòî ðàáîòû: | |
| Àëüìà-ìàòåð: | |
| Èçâåñòåí êàê: |
èçîáðåòàòåëü ñïåêòðîãåëèîãðàôà |
| Íàãðàäû è ïðåìèè | |
Õåéë, Äæîðäæ Ýëëåðè (àíãë. George Ellery Hale; 29 èþíÿ 1868, ×èêàãî, Èëëèíîéñ â 21 ôåâðàëÿ, 1938) â àìåðèêàíñêèé àñòðîíîì, èçîáðåòàòåëü ñïåêòðîãåëèîãðàôà.
Ñîäåðæàíèå |
[ïðàâèòü] Áèîãðàôèÿ
Ðîäèëñÿ 29 èþíÿ 1868 ãîäà â ×èêàãî.  1890 ãîäó îêîí÷èë Ìàññà÷óñåòñêèé òåõíîëîãè÷åñêèé èíñòèòóò.  1888â1891 ãîäàõ ïðîâîäèë íàáëþäåíèÿ â ñîáñòâåííîé íåáîëüøîé Êåíâóäñêîé îáñåðâàòîðèè.  1892â1905 ðàáîòàë â ×èêàãñêîì óíèâåðñèòåòå (ñ 1897 â ïðîôåññîð, â 1895â1905 â ïåðâûé äèðåêòîð Éåðêñêîé îáñåðâàòîðèè â Óèëüÿìñ-Áýé áëèç ×èêàãî).  1904 Õåéë îðãàíèçîâàë îáñåðâàòîðèþ Ìàóíò-Âèëñîí (øòàò Êàëèôîðíèÿ) èíñòèòóòà Êàðíåãè â Âàøèíãòîíå è äî êîíöà 1923 áûë å¸ äèðåêòîðîì (ñ 1923 â ïî÷¸òíûì äèðåêòîðîì).
Óìåð Õåéë â Ïàñàäèíå (øò. Êàëèôîðíèÿ) 21 ôåâðàëÿ 1938 ãîäà.
[ïðàâèòü] Íàó÷íàÿ äåÿòåëüíîñòü
Ðàáîòû Õåéëà ïîñâÿùåíû ôèçèêå Ñîëíöà è çâ¸çä.  1889 ã. Õåéë èçîáð¸ë ñïåêòðîãåëèîãðàô â ïðèáîð, ïîçâîëÿþùèé ôîòîãðàôèðîâàòü õðîìîñôåðó Ñîëíöà âíå çàòìåíèé.  1892 ãîäó âïåðâûå ñ ïîìîùüþ ýòîãî ïðèáîðà ïîëó÷èë ôîòîãðàôèè ïðîòóáåðàíöåâ è êàëüöèåâûõ ôëîêêóëîâ. Èññëåäîâàë ïîñëåäíèå íà ðàçíûõ óðîâíÿõ àòìîñôåðû Ñîëíöà ñ öåëüþ èçó÷åíèÿ öèðêóëÿöèîííûõ ïðîöåññîâ. Âûñêàçàë ïðåäïîëîæåíèå î íàëè÷èè ñèëüíûõ ìàãíèòíûõ ïîëåé â ñîëíå÷íûõ ïÿòíàõ, à çàòåì äîêàçàë èõ íàëè÷èå ñ ïîìîùüþ îïûòîâ ïî çååìàíîâñêîìó ðàñùåïëåíèþ ñïåêòðàëüíûõ ëèíèé (1908).Ýòî áûëî ïåðâûì îòêðûòèåì âíåçåìíîãî ìàãíèòíîãî ïîëÿ. Âûïîëíèë ïåðâûå ýêñïåðèìåíòû, ñâÿçàííûå ñ îáíàðóæåíèåì îáùåãî ìàãíèòíîãî ïîëÿ Ñîëíöà.
Áîëüøîå çíà÷åíèå äëÿ ðàçâèòèÿ àñòðîíîìèè â ÑØÀ èìåëà îðãàíèçàöèîííàÿ äåÿòåëüíîñòü Õåéëà. Îí óáåäèë ÷èêàãñêîãî òðàìâàéíîãî ìàãíàòà ×àðëçà Éåðêñà (ïðîòîòèï ãëàâíîãî ãåðîÿ òðèëîãèè Ò.Äðàéçåðà «Ôèíàíñèñò» â «Òèòàí» â «Ñòîèê») ôèíàíñèðîâàòü ñòðîèòåëüñòâî ñàìîãî êðóïíîãî â ìèðå 40-äþéìîâîãî ðåôðàêòîðà. Ñòðîèòåëüñòâî ðåôðàêòîðà è îáñåðâàòîðèè (íàçâàííîé Éåðêñêîé) áûëî çàâåðøåíî â 1897 ãîäó.  1904 Õåéëó óäàëîñü ïîëó÷èòü îò Èíñòèòóòà Êàðíåãè â Âàøèíãòîíå ñðåäñòâà äëÿ ñîçäàíèÿ ñîëíå÷íîé îáñåðâàòîðèè íà ãîðå Âèëñîí â Êàëèôîðíèè. Îáñåðâàòîðèÿ Ìàóíò-Âèëüñîí, êàê è Éåðêñêàÿ, îñíîâûâàëàñü íà íîâîì äëÿ àñòðîíîìèè ïðèíöèïå â îíà áûëà íå òîëüêî íàáëþäàòåëüíûì ó÷ðåæäåíèåì, íî è êðóïíîé ôèçè÷åñêîé ëàáîðàòîðèåé. Óæå â 1905 ãîäó â îáñåðâàòîðèè Ìàóíò-Âèëñîí áûë óñòàíîâëåí ïåðâûé ñîëíå÷íûé òåëåñêîï è ïîñòðîåíà íåáîëüøàÿ ëàáîðàòîðèÿ; â 1908 ãîäó ïîñòðîåí 60-ôóòîâûé, â 1912â150-ôóòîâûé áàøåííûå ñîëíå÷íûå òåëåñêîïû.  1928 ãîäó Õåéë íà÷àë àêòèâíî îñóùåñòâëÿòü èäåþ ñîçäàíèÿ 200-äþéìîâîãî òåëåñêîïà. Ñòðîèòåëüñòâî ýòîãî ðåôëåêòîðà íà ãîðå Ïàëîìàð âáëèçè îáñåðâàòîðèè Ìàóíò-Âèëñîí áûëî çàâåðøåíî â 1948 ãîäó, è îí áûë íàçâàí èìåíåì Õåéëà.
Õåéë áûë òàêæå èíèöèàòîðîì ñîçäàíèÿ Êàëèôîðíèéñêîãî òåõíîëîãè÷åñêîãî èíñòèòóòà, ñòàâøåãî îäíèì èç ñàìûõ èçâåñòíûõ ó÷åáíûõ è íàó÷íî-èññëåäîâàòåëüñêèõ öåíòðîâ ÑØÀ.
 1895 ãîäó âìåñòå ñ Äæåéìñîì Êèëåðîì îñíîâàë æóðíàë The Astrophysical Journal è áûë åãî ðåäàêòîðîì äî 1935 ãîäà.
[ïðàâèòü] Ïðèìå÷àíèÿ
[ïðàâèòü] Ññûëêè
- http://www.astronet.ru/db/msg/1219928
- George Ellery Hale: Acknowledgement (àíãë.). Èíñòèòóò Ôðàíêëèíà. â Ñïèñîê íàãðàä Äæîðäæà Õåéëà. Àðõèâèðîâàíî èç ïåðâîèñòî÷íèêà 29 ìàðòà 2012. Ïðîâåðåíî 9 àïðåëÿ 2009.
